Onvoldoende prioriteit veiligheidsbeleid op het spoor

Er is onvoldoende prioriteit voor het veiligheidsbeleid op het spoor. Dit concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid, onder voorzitterschap van mr. Pieter van Vollenhoven, naar aanleiding van de treinbotsing bij Amsterdam CS op 21 mei 2004. Uit het onderzoek werd duidelijk dat een lege dubbeldekstrein een rood sein (Stoptonend sein, STS) had gepasseerd en daardoor frontaal op een intercity botste. Hierbij raakten 19 reizigers gewond.

In 1993 had de toenmalige Spoorwegongevallenraad en in 2001 de Raad voor de Transportveiligheid, al aanbevolen dat het huidige ATB-systeem (automatische trein beïnvloedingssysteem) zodanig was verouderd dat invoering van een nieuw systeem noodzakelijk was. Die noodzaak blijkt ook uit het gegeven dat het aantal roodlicht passages in een periode van 5 jaar (tussen 1995 en 2000) is verdubbeld van zo`n 150 naar ongeveer 300 per jaar.

Hoogst bevreemdend
De toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat antwoordde in 2003 op de aanbeveling van de Raad voor de Transportveiligheid dat “… vervanging niet uitsluitend op basis van veiligheidsoverwegingen zal plaatsvinden…” Dat antwoord was hoogst bevreemdend daar enerzijds in 1993 de directie van de Nederlandse Spoorwegen op een openbare zitting van de Spoorwegongevallenraad had aangegeven, dat zij rekende op een spoedige invoering van de ATB Nieuwe Generatie. Anderzijds is de filosofie dat het seinenstelsel (met de ATB als vangnet) de ruggengraat is van de spoorwegveiligheid. De uitspraak van de directie van de NS vloeide logischerwijze ook voort uit het plan Rail 21 uit 1988 waarin het aanbod werd gedaan om twee keer zoveel reizigers met anderhalf keer zoveel treinen te gaan vervoeren. Dit plan kon alleen slagen met de invoering van twee nieuwe systemen: het VPT-systeem (Vervoer Per Trein) voor een optimale benutting van het spoor, en een nieuw beveiligingssysteem, de ATB Nieuwe Generatie.

Europees
De ontwikkeling in de Europese Unie, waarbij een Europees spoorwegveiligheidssysteem werd ontwikkeld, heeft echter de plannen uit Rail 21 voor de invoering van de ATB Nieuwe Generatie doorkruist. Gevolg hiervan was dat het plan Rail 21 is uitgevoerd zonder de invoering van het benodigde en toegezegde veiligheidssysteem. Bij een voldoende prioriteit voor veiligheid, zowel bij de overheid als bij de vervoerders, zou het weglaten van een essentieel veiligheidsonderdeel niet zijn geaccepteerd.

Nieuw systeem
De minister van Verkeer en Waterstaat heeft in 2004 het initiatief genomen voor een werkgroep die met een technische oplossing is gekomen voor de STS-problematiek. De Onderzoeksraad beveelt de Minister aan een en ander actief te begeleiden en zal ook zelf de resultaten van de werkgroep kritisch blijven volgen. De Raad blijft overigens van mening dat een structurele aanpak door invoering van een nieuw systeem met een continue snelheidsbeheersing, noodzakelijk is voor de veiligheid.