Hoofdrailnet

Het hoofdrailnet (HRN) is het spoornet waar de NS tot 2015 het alleenrecht heeft voor het rijden van reizigerstreinen. Het hoofdrailnet komt grotendeels overeen met de trajecten waar intercity´s rijden. De scheiding van het Nederlandse spoorwegnet in een hoofdrailnet enerzijds en contractsectortreindiensten (ofwel: de gedecentraliseerde treindiensten) anderzijds.

Deze tweedeling is ontstaan na de verzelfstandiging van de NS toen het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, op basis van onderzoek door adviesbureau McKinsey en NS, 30 lijnen heeft aangemerkt als onrendabel. De andere, rendabele lijnen vormden sindsdien het kernnet. De term kernnet is vervallen, en wordt nu aangeduid met hoofdrailnet (HRN). In dit systeem worden dus lijnen gedecentraliceerd, en dus niet bepaalde treinsoorten. Het is in het huidige systeem niet mogelijk dat een stoptrein gedecentraliseerd wordt, als die (volledig) gebruik maakt van sporen van het hoofdrailnet.
NS moet verantwoording afleggen over de punctualiteit van het hoofdrailnet. Dit gebeurd aan de hand van 35 hoofdrailnet knoooppunten.

Wijzigingen
Het hoofdrailnet is een aantal keer gewijzigd. Zo behoorde de lijn Arnhem - Doetinchem aanvankelijk ook bij het hoofdrailnet, nu niet meer. Anderzijds zijn spoorlijnen als Amsterdam - Lelystad en Zaandam - Enkhuizen juist toegevoegd aan het hoofdrailnet.

Vervoersconcessie
De NS heeft nu de vervoersconcessie gegund gekregen tot 2015. Na afloop van de concessie in 2015 wil het Ministerie van Verkeer en Waterstaat mogelijk het management van de NS openbaar gaan aanbesteden.
Vanaf 2008 is het mogelijk dat NS aan het Ministerie van Verkeer en Waterstaat zal moeten gaan betalen voor het exclusieve recht om op het hoofdrailnet treindiensten te kunnen exploiteren. Vanaf dat jaar komt er ook een registratie- en monitoringssysteem dat o.a. vaststelt wie en in welke mate er verantwoordelijk is voor vertragingen en andere verstoringen. Hierdoor krijgt het ministerie een nauwkeuriger beeld van de prestaties van ProRail en NS en wordt het ook mogelijk om beide bedrijven op die prestaties aan te sturen (outputsturing).