Eenzame ouderen niet gebaat bij gratis reizen

Gratis reizen haalt 65-plussers niet uit hun isolement. Dat concludeert de provincie Noord-Holland, nadat zij het effect onderzocht van gratis openbaar vervoer in de regio Noord-Holland Noord. Ouderen nemen weliswaar vaker de bus, maar het effect op hun maatschappelijke participatie is niet groot. Uit een soortgelijk onderzoek in Nijmegen komt naar voren dat ouderen met een laag inkomen en degenen die geen eigen auto hebben, vaker aan activiteiten deelnemen als ze gratis kunnen gebruikmaken van het openbaar vervoer.

Het onderzoek in Noord-Holland Noord werd uitgevoerd in de periode juni tot en met september vorig jaar, in samenwerking met het ministerie van Verkeer en Waterstaat. De ouderen konden op werkdagen in de daluren en in het weekeinde de hele dag gratis gebruikmaken van de bus. Het busgebruik onder 65-plussers -het aantal mensen dat in enige mate gebruikmaakt van de bus- steeg hierdoor van twintig naar 38 procent. Ook degenen die al wekelijks de bus pakten, zijn dat vaker gaan doen. Het aantal ritten dat zij maakten verdubbelde.

Dat gratis reizen meer ouderen aantrekt, betekent echter nog niet dat de eenzaamheid onder ouderen doorbroken wordt. Het lijkt erop dat vooral ouderen die toch al sociaal actief zijn, profiteren van gratis openbaar vervoer. Voorafgaand aan de proef is de doelgroep een telefonische enquête afgenomen, waaruit bleek dat ongeveer twintig procent van de 65-plussers zich in meer of mindere mate eenzaam voelt. Tijdens de proef is deze enquête herhaald. Gratis reizen had geen noemenswaardig effect op de uitkomsten.

Opvallend is dat tijdens de proef het autogebruik onder 65-plussers steeg van 63 naar 68 procent. Ongeveer zestig procent van hen heeft een eigen auto. De onderzoekers kunnen niet verklaren waarom 65-plussers ook vaker de auto pakten.

Nijmegen

In Nijmegen liep de proef van juni tot december vorig jaar. Het percentage ouderen dat regelmatig de bus nam, steeg in deze periode van 25 naar vijftig procent. Het autogebruik daalde. Van de ouderen die fietsen, gaf een klein deel aan dat ze de fiets tijdens de proef vaker lieten staan.

Rotterdam

Ook in Rotterdam loopt een proef met gratis openbaar vervoer voor 65-plussers. Volgens een gemeentewoordvoerder blijkt uit een tussenevaluatie dat ook in Rotterdam het gebruik van het openbaar vervoer wel toeneemt, maar dat het effect op het sociaal isolement van ouderen beperkt is. Het college trekt echter nog geen definitieve conclusies. De eindevaluatie vindt plaats omstreeks oktober. Mocht de uitkomst zijn dat gratis openbaar vervoer voor 65-plussers doorgevoerd moet worden, dan zal de gemeente daar de financiële steun van het rijk voor nodig hebben.

Amersfoort

In Amersfoort nam de eenzaamheid onder ouderen volgens die gemeente wel af door de mogelijkheid gratis met het openbaar vervoer te reizen. Na een tussenevaluatie van eenzelfde proef vorig jaar, stelde de gemeente dat de sociale mobiliteit van ouderen leek te zijn verbeterd.