Reizigers worden bang gemaakt voor privatisering

Volgens FNV Spoor wordt het Nederlandse spoorsysteem gesloopt door voorstellen uit Brussel. Daarmee haalt de vakbond opnieuw hard uit naar de plannen van de Europese Commissie om alle Europese treinen verplicht te laten aanbesteden. In de Telegraaf stelde FNV maandag al dat inmenging vanuit Brussel een ramp is. Treinreiziger.nl heeft Veolia-directeur Manu Lageirse gevraagd om te reageren op de kritiek en zijn visie op de Europese plannen te presenteren.

Door Manu Lageirse, directeur Veolia

Waarom hebben we openbaar vervoer, voor wie doen we het? Voor de politiek, voor het ministerie, voor NS, Veolia, Arriva,…, voor de vakbonden, voor het personeel? NEEN.
We doen het voor de reiziger en de belastingbetaler. Die moet vooral de keuzes maken en aan het roer staan. Er is hier geen goed of fout.

Bewust kiezen
De vraag is, wat willen we? Willen we Nederlandse eigenheid met NS of concurrentie en dus efficiëntie? De Reiziger en Belastingbetaler moet bepalen wat hij wil en pas dan kan je kiezen of je liberalisering wilt of niet. Het is geen dogma, het is geen doel, het is een middel. Een middel voor meer efficiëntie en meer kwaliteit willen. Als we de Nederlandse eigenheid belangrijker vinden, moeten we niet liberaliseren. Maar kies bewust. Op basis van feiten en niet op basis van bangmakerij. Want dat hebben we de laatste dagen zien gebeuren. De ergste nachtmerries worden nu door de uitgeverij NS/FNV uitgegeven om reizigers bang te maken. In mijn ogen zijn die nachtmerries gebaseerd op fabels en niet op feiten. Laat ik er een paar veronderstellingen aanstippen en de feiten daar tegenover zetten.

Veronderstelling 1: “Spoorvervoerders op hetzelfde spoor laten rijden leidt tot gekibbel, treinvertragingen en onveilige situaties.”
Als we kijken naar de feiten zien we dat we vandaag de dag al met een twintigtal goederenvervoerders die probleemloos veilig op hetzelfde net rijden. Dus deze veronderstelling is niet op feiten gebaseerd. Daarnaast hebben we vier regionale personenvervoerders in Nederland die stipter zijn dan de Nederlandse Spoorwegen. Veolia heeft de laatste 3 jaar ongeveer de helft van het aantal rood sein passages dan toen NS alleen reed.

Veronderstelling 2: “Reizigers moeten straks allemaal gaan overstappen.”
Als de middelen beperkter worden gaan we dan overal blijven rondrijden met lange dubbeldeks treinen terwijl er maar 30 reizigers in zitten? Of gaan we overstappen op plaatsen waar een veel passender trein het overneemt? Of gaan we lijnen schrappen zodat we alle lange ritten van Randstad tot aan de grenzen kunnen blijven rijden? Het zijn keuzes. Wat mij betreft hoeft overstappen geen probleem te zijn, als we de overstap maar soepeler regelen dan nu.

Veronderstelling 3. “FNV wil niet dat Nederland de zeggenschap over het eigen spoor kwijtraakt.”
Die vrees vind ik terecht. Maar daaruit concluderen dat er geen concurrentie moet of kan zijn, dat klopt echt niet. Openbaar vervoer is een publiek belang. De overheid moet regie blijven houden op de output. De overheid moet bepalen welke gemeentes en steden verbonden moeten zijn en met welke frequentie. De overheid moet eisen welke milieunormen ze wil en ze moet borgen dat een bepaalde kwaliteit gehaald wordt. De uitvoering moet ze echt kunnen loslaten en die kan gerust in concurrentie zonder dat ze de regie verliest. Ik ben geen voorstander van het Engelse model waar ook die regie soms bij de vervoerders is. We zien wel dat het ook daar positieve resultaten begint op te leveren (grotere groei spoor dan rest van Europa en stijging reizigerstevredenheid t.o.v. start liberalisering in 1999). Maar het is niet gepast voor Nederland, met zijn complexere netwerk en andere cultuur.

Conclussie
Nu er sterk bespaard moet worden en dit vermoedelijk blijvend zal zijn in de sector van het openbaar vervoer hebben we als maatschappij drie keuzes: het aanbod gaat sterk verschralen (met sterk verlies aan werkgelegenheid) of de tarieven voor de reizigers gaan sterk stijgen of we zoeken het in het wegsnijden van de heel grote inefficiëntie die er in het openbaar vervoer is. Dat betekent dus niet dat alles wat Europa roept zaligmakend is. De geest van de ideeën is goed, de letter moet geïnterpreteerd worden. Ik zie het als een motivatie om efficiënter te worden. Maar de keuze is aan de reiziger en de belastingbetaler.

• Een hele andere onderbouwde opinie? Mail naar redactie@treinreiziger.nl. De komende tijd meer ruimte voor opinie.