Nederland bereikbaar houden? “Alleen meer spoorlijnen niet de oplossing”

Nederland moet andere keuzes maken om het land bereikbaar te houden. Meer snelwegen en extra treinen zijn niet meer dé oplossing. Er moet meer aandacht zijn voor de veranderde reisbehoefte, nieuwe technologieën moeten beter worden gebruikt en het moet allemaal duurzamer. Dat adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) aan de regering over investeren in mobiliteit.

Symptoombestrijding

Nog steeds gaat het overgrote deel van het overheidsgeld naar aanleg en uitbreiding van het rijkswegennet en de hoofdspoorwegen, stelt de raad. Deels komt dat door bestaande regels en afspraken. De raad concludeert dat nieuwe partijen met toekomstgerichte oplossingen nu te moeilijk aan de bak komen. Ook wordt de ontwikkeling belemmerd van duurzame combinaties van vervoer en nieuwe technologieën. Overheden investeren verder als vanouds vaak alleen in hun eigen deel van het netwerk. Symptoombestrijding, vindt de raad, want files op snelwegen ontstaan vaak elders in de regio al.

Beter/Anders in plaats van meer

In de openbaar vervoer sector wordt vaker aangehaald dat meer snelwegen niet dé oplossing is voor het fileprobleem. Maar meer treinen zijn dat ook niet, stelt de raad. Al kan dat wel een deel van de oplossing zijn. Dat stelt de raad in het rapport dat de focus legt in plaats van ‘meer’ op ‘beter/anders’. De bereikbaarheid van Schiphol nemen de onderzoekers als voorbeeld.

Knelpunten

Op dit moment ligt de focus op meer en langere treinen, als oplossing voor de mobiliteitsproblemen. Daardoor moet de infrastructuur worden uitgebreid, en moeten de stations van Amsterdam Centraal en Amsterdam Zuid worden aangepast om de groeiende reizigersstromen te verwerken. Op die stations moeten reizigers in het huidige OV-netwerk overstappen van de trein op bus, tram en metro. Daar is het onderliggend OV-netwerk niet op berekend, stellen de onderzoekers.

Bestaande infrastructuur beter benutten

De onderzoekers wijzen op alternatieve oplossingen. Bijvoorbeeld door twee sporen tussen Schiphol en Amsterdam Zuid om te bouwen tot metrolijn. Dan kan de Noord/Zuidlijn starten in Schiphol. “De sprinters worden bij deze oplossing vervangen door metro’s/lightrail van de Noord/Zuidlijn. Voor de reizigers van en naar Schiphol scheelt dit een overstap op Amsterdam Zuid of Amsterdam Centraal. Bovendien kunnen zij zonder overstap direct gebruikmaken van het veel fijnmaziger en in potentie ook frequenter opererende metrosysteem van de Noord/Zuidlijn, met in veel gevallen reistijdwinst tot gevolg. Mogelijk dat met deze oplossing ook kan worden bespaard op benodigde perronverlenging op de NS-stations Amsterdam Zuid en CS en op eventueel noodzakelijke uitbreiding van het stedelijk OV rond beide stations, aldus de onderzoekers.

Schets

De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur benadrukt dat dit slechts een voorbeeld is. “De Raad heeft niet de pretentie om te stellen dat de hier geschetste alternatieve oplossing zonder meer haalbaar en wenselijk is, maar wil met een concreet voorbeeld illustreren dat alternatieve oplossingen pas in beeld kunnen komen als er meer integraal, gericht op betere vernetwerking van bestaande infrastructuur, wordt gezocht naar oplossingen.”