NS boekte in 2024 ruim een miljard aan maatschappelijke winst – nieuw onderzoek berekent waarde spoorbedrijf

NS boekte vorig jaar een maatschappelijke winst van 1,3 miljard euro terwijl het bedrijf financieel 141 miljoen euro in het rood ging. Hoogleraar Dirk Schoenmaker van de Rotterdam School of Management en econometrist Wander Marijnissen van adviesbureau Futureproof (FTRPRF) hebben de maatschappelijke waarde van het spoorbedrijf berekend en vinden dat er in plaats van alleen naar het financieel resultaat van NS meer naar de sociale en ecologische waarde van het bedrijf moet worden gekeken.

Volgens het onderzoek blijkt de maatschappelijk waarde (het totaal van de financiële, sociale en ecologische waarde) van NS vele malen hoger dan andere grote bedrijven in Nederland. In totaal is het spoorbedrijf volgens het onderzoek 72,8 miljard euro waard en is de sociale en ecologische waarde van het spoorbedrijf bij elkaar 11,3 keer hoger dan de financiële waarde.

Goed gefinancierde NS van groot belang

Volgens de onderzoekers boekte NS in 2024 een sociale en ecologische winst van 1,33 miljard euro terwijl de boeken een financieel verlies van 141 miljoen euro lieten zien. Hoogleraar Schoenmaker zegt dat je NS tekort doet door alleen naar het financiële resultaat van het bedrijf te kijken. “Een goed gefinancierde NS is van essentieel belang voor Nederland. Als we uitsluitend kijken naar de financiële verliezen van de NS, lopen we het risico een essentiële publieke dienst te ondermijnen”, aldus Schoenmaker.

Waarde bedrijf meer dan financiën

Hoogleraar Schoenmaker heeft samen met professor Willem Schramade een methode ontwikkeld om te berekenen wat een bedrijf de samenleving waard is. Ze deden dit omdat ze vinden dat de traditionele financiële maatstaven onvoldoende zijn voor een langetermijnwaardering van bedrijven. In hun methode bepalen ze de waarde van bedrijven op basis van de financiële, sociale en ecologische waarde.

Zaken die in de waarde van NS zijn berekend, zijn onder meer de toegang die de treinen bieden tot werk en school, de toegang die NS mensen met een beperking biedt om te reizen, de waardestijging van woningen bij stations, het welzijn van de werknemers en consumenten en een productief gebruik van reistijd. Ook allerlei negatieve zaken zijn, als verlies, meegenomen. Daarbij gaat het om kosten door vertragingen, verlies aan biodiversiteit, geluidsoverlast en uitstoot van CO2.

Files kostbaarder dan treinvertragingen

Volgens het onderzoek kosten treinvertragingen de samenleving 6,8 miljard euro per jaar. Maar de kosten van vertragingen per gereisde kilometer zijn voor het autoverkeer twee keer zo hoog, becijferden de onderzoekers. NS genereert volgens het onderzoek 8,4 eurocent aan sociale en ecologische waarde per reizigerskilometer, terwijl het spoorbedrijf daarvoor 1,3 eurocent aan subsidie ontvangt.

Conservatieve schatting

De gecombineerde financiële, ecologische en sociale waarde van NS van 72,8 miljard euro noemen de onderzoekers een ’conservatieve schatting’ waarin de vermeden CO2-uitstoot en verlichting van files en parkeerdruk nog niet zijn meegenomen. Niettemin is met de conservatieve schatting de maatschappelijke waarde van NS volgens de onderzoekers vele malen hoger dan ’ welk AEX-bedrijf dan ook’.

Volgens hoogleraar Schoenmaker creëert NS ’enorme waarde’ door mensen te vervoeren en de bereikbaarheid te vergroten. “Met aanzienlijk lagere emissies dan auto’s. Recente ervaringen in Engeland laten zien wat er gebeurt wanneer spoorwegen structureel ondergefinancierd zijn: hogere tarieven, slechtere dienstverlening en verminderde toegankelijkheid.”

© Treinreiziger.nl