2022: moeizaam jaar voor NS; verlies of winst?

De Nederlandse Spoorwegen (NS) presenteren donderdag de jaarcijfers over 2022. Vorig jaar speelden er verschillende problemen bij het spoorbedrijf, waaronder een personeelstekort. Als gevolg daarvan zag de NS zich genoodzaakt om ook kantoorpersoneel en beveiligers in te zetten als assistent-conducteurs. Ook kreeg de spoorvervoerder een nieuwe topman in de persoon van oud-minister Wouter Koolmees.

Personeelstekort

NS heeft sinds vorig jaar last van een groot tekort aan personeel. Er staan duizenden vacatures open op allerlei onderdelen, waarvan een groot deel voor de functies van hoofdconducteur en machinist. NS kampt met uitstroom door pensionering en uitval door ziektegevallen. De instroom van nieuw personeel bleef achter, net zoals dat het geval is in andere sectoren en bij andere vervoerders. Dat zorgde ervoor dat NS sinds vorig jaar met een uitgedunde dienstregeling rijdt en dat er meer volle treinen zijn. Welke invloed dit op de jaarcijfers heeft, zal donderdag blijken.

In een eerdere eindejaarsprognose, gebaseerd op de voorlopige cijfers van januari tot en met november, meldde NS dat de treinen in september het drukst waren door het personeelstekort. Gemiddeld was het toen wekelijks in 180 spitstreinen te druk, tegen 90 in de daaropvolgende maanden. Volgens NS ging het sindsdien beter.

Stakingen en nieuwe cao

De personeelsschaarste leidde tot hoge werkdruk voor NS-personeel en was een van de pijnpunten tijdens de moeizame cao-onderhandelingen vorig jaar. NS-personeel legde meerdere keren het werk neer; tegen de werkdruk, maar ook voor een hoger salaris. Tot in oktober een akkoord werd bereikt. Treinpersoneel kreeg onder meer een loonsverhoging van gemiddeld 9,25 procent. De werkdruk zou niet meteen worden verlaagd, maar vakbonden gingen ervan uit dat met deze cao meer vacatures ingevuld konden worden.

NS bekende tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer te lang te hebben gedacht dat de personele problemen makkelijk op te lossen waren. Commercieel directeur Tjalling Smit zei eind 2021 dat alle vacatures nog ingevuld konden worden, waardoor voor 2022 het idee was dat “gewone werving” afdoende was. Daardoor heeft NS redelijk lang gewacht met structurele oplossingen, aldus Smit. “Met de kennis van nu wellicht te lang”, zei hij.

Internationaal

In 2021 leed NS nog flink onder de coronacrisis en de beperkende maatregelen om de virusuitbraak tegen te gaan. Zo lag het aantal reizigers 48 procent lager dan voor de pandemie en vielen de Nederlandse reizigersopbrengsten 1,1 miljard euro lager uit dan voor corona. Zo gold van januari tot en met mei 2021 het dringende advies om het openbaar vervoer alleen voor noodzakelijke reizen te gebruiken. In en na de zomer kon de NS meer reizigers verwelkomen omdat toen minder strikte maatregelen golden en het onderwijs werd heropend. In 2022 waren er alleen in de eerste maanden coronabeperkingen.

NS maakte eerder al bekend dat in 2022 een record aantal treinreizigers met NS de grens passeerden. Dat zorgde voor de nodige problemen. NS kon de vraag amper aan. De vervoerder heeft voor dit jaar een oplossing in petto: duurdere treintickets richting Duitsland en het ongeldig verklaren van Interrail. Dat laatste is overigens nog niet definitief. Daarnaast wordt het onderhoud van de treinen verbeterd, en wordt er een extra trein als reserve achter de hand gehouden.

Donderdag in de loop van de dag zullen er meerdere berichten op Treinreiziger.nl verschijnen omtrent de jaarcijfers.

(c) ANP / Treinreiziger.nl