Europese rechter moet helpen beoordelen of NS terecht alleenrecht heeft

Het Europese Hof van Justitie gaat adviseren of de NS terecht het monopolie heeft gekregen om treinen te rijden op het hoofdspoornet. Het College van Beroep voor het bedrijfsleven heeft de Europese rechter om advies gevraagd in de rechtszaak die verschillende vervoerders aanspanden tegen de Nederlandse staat die de NS het alleenrecht heeft gegeven. De uitspraak in deze zaak zal daarom nog maanden op zich laten wachten.

De Volkskrant meldde maandag dat het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) een zogeheten prejudiciële vraag stelt aan het Europese Hof van Justitie. Dat betekent dat het Europese Hof van Justitie moet uitleggen hoe de Europese wetgeving over de toegang tot het spoor in deze zaak begrepen moet worden.

Vervoerders willen oordeel van Hof

Het CBb stapt naar het Europese Hof op verzoek van de vervoerders die de rechtszaak aanspanden. De rechtszaak bij het CBb ligt nu stil tot de Europese rechter in een arrest met de gevraagde uitleg is gekomen. Het CBb is in het vervolg van de zaak verplicht zich te houden aan het oordeel van het Europese Hof.

Het Europese recht regelt hoe vervoerders toegang krijgen tot het spoor. Het spoor kan aan een vervoerder gegund worden via een concessie (alleenrecht) of in open toegang. In Nederland heeft de staat de NS de concessie gegund voor het hoofdspoornet (het overgrote deel van het Nederlandse spoor). De concessie voor de periode 2025-2033 werd onderhands gegund en niet via een aanbestedingsprocedure en dat was niet correct volgens andere vervoerders en de belangenbehartiger voor het open spoor Allrail.

Al sinds 2020 voeren vervoerders als Arriva, Qbuzz, Connexxion en Flixtrain rechtszaken tegen het alleenrecht van de NS. Geen van de rechters kon door een interpretatieverschil van de Europese regels tot een uitspraak komen, waarna de zaak uiteindelijk bij het CBb terechtkwam en nu dus bij het Europese Hof van Justitie.

Treinen NS blijven hoe dan ook rijden

De rechtszaak bij het CBb, waarvan de zitting eind oktober was, ligt nu zeker maanden stil. Op de treinen van de NS heeft het allemaal geen invloed want die blijven gewoon rijden, ook als de rechter uiteindelijk besluit dat de NS onterecht de concessie heeft bemachtigd. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat kan de NS in dat geval een noodconcessie geven waardoor de treinen blijven rijden. De vervoersbedrijven hebben tijdens de zitting in oktober gezegd hier niet tegen in verweer te gaan.

Vervoerders willen alleen delen van hoofdspoornet

De protesterende vervoerders willen niet de hele concessie van het hoofdspoornet overnemen, maar hebben plannen om op delen van het hoofdspoornet zelf treinen te laten rijden. Zo heeft Arriva al toestemming om treinen te rijden tussen Zwolle en Groningen, waarvan de vervoerder afziet, en Qbuzz wil een trein laten rijden tussen Amsterdam en Eindhoven. Omdat op het volle spoor concessievervoer voorrang heeft, is het moeilijk, zo niet onmogelijk voor andere vervoerders om toegang te krijgen.

De Europese Commissie is ook van mening dat het ministerie de NS niet op deze manier de concessie had mogen geven en heeft hierover ook een zaak open. Over de uitkomst hiervan is nog niets bekend.

(c) Treinreiziger.nl