NS en ProRail: lessen getrokken uit problemen bij winterweer (maar geen garanties)

Het Nederlandse spoor is niet opgewassen tegen winters weer zoals dat zich deze winter op 7 februari voordeed. Toch zijn er wel verbeteringen mogelijk. Zo hebben regionale vervoerders onnodig veel hinder gehad van de sneeuw. Dat concluderen NS en ProRail in een gezamenlijke winterevaluatie.

Meer maatwerk

De winterse problemen ontstaan in de nacht van zaterdag 6 februari op zondag 7 februari. In die nacht zijn er dusdanig veel storingen dat ProRail en NS besluiten de dienstregeling in de ochtend niet op te starten. “Dit besluit wordt ook genomen voor regionale vervoerders wat achteraf voor regio’s Noord en Zuid niet nodig bleek te zijn. Mede hierdoor ontstaat de behoefte bij regionale, goederenvervoerders en vervoerende aannemers om meer betrokken te worden bij en geïnformeerd te worden over de besluitvorming” aldus de evaluatie. De conclusie is dan ook dat er onvoldoende maatwerk is toegepast voor regionale en goederenvervoerders.

Gasverwarmde wissels vaak in storing

Volgens NS en ProRail was er deze winter sprake van uitzonderlijk winterweer. In een periode van vier dagen werden er zo’n 2.037 storingen gemeld, aldus de evaluatie. “Een vijfvoud van het aantal storingen op een reguliere winterse dag”. De meeste storingen (72%) hadden betrekking op de wissels. Probleem is dat vrijwel alle wisselstoringen worden aangemeld met dezelfde hoge prioriteit.

Vooral de wissels die met gas worden verwarmd hebben veel vaker last van storingen. Die zijn bij winters weer 20x zoveel gestoord als elektrisch verwarmde wissels. Er is nu weliswaar een zogenoemde 100% inspectie op wisselverwarming, maar die geeft geen garantie voor een probleemloze werking. “De huidige inspectie kan onvoldoende aantonen of onze systemen goed functioneren. Zo toont het proefbranden enkel een deel van de staat van het systeem aan.”

Dat de wissels nu onvoldoende zijn opgewassen tegen uitzonderlijk winterweer komt mede door de huidige wijze van beheer en onderhoud. Zo blijken de wisselverwarmingen soms ook niet op maximale sterkte gestookt te worden. “40% van de 70 installaties stond – tijdens de steekproef op 4 februari 2021 – niet op de hoge stooklijn” aldus de evaluatie.

Winterweer heeft veel impact op de dienstregeling

Dat de regionale treinen veel sneller opgestart konden worden dan de NS-treinen komt doordat de emplacementen van NS slecht bereikbaar waren door een reeks aan storingen. Maar ook blijkt een deel van het materieel onvoldoende bestendig tegen de weersomstandigheden. Doordat de onderhoudslocaties niet of beperkt bereikbaar waren, duurde het bovendien relatief lang voordat treinen hersteld konden worden.

Lessen getrokken

ProRail en NS stellen lessen getrokken te hebben uit de spoorchaos. NS heeft nu geen dienstregelingen op de plank liggen met minder treinen dan de zogenoemde Landelijke Uitgedunde Dienstregeling. In die dienstregeling rijdt 85% van de treinen. ProRail en NS gaan nu onderzoeken of er meerdere scenario’s gemaakt kunnen worden. “Waarbij een afschaling van de infrastructuur aansluit op de afgeschaalde dienstregeling van vervoerders.”

Daarnaast zegt ProRail toe de voorbereiding om wissels wintergeschikt te maken te verbeteren, bijvoorbeeld door het optimaliseren van de manier waarop controles van de wisselverwarming plaatsvinden. NS belooft op haar beurt het winterklaar maken van treinen te verbeteren.

Toch beloven NS en ProRail niet – in tegenstelling tot het verleden – dat het treinverkeer een volgende keer blijft rijden. Volgens ProRail en NS zou het miljarden kosten om het Nederlandse spoornetwerk onder álle omstandigheden en te allen tijde beschikbaar te houden.