NS met plan B nog minimaal tot 2027 op hoofdrailnet

De hoofdrailnetconcessie van NS, die het bedrijf van demissionair staatssecretaris Heijnen onderhands gegund heeft gekregen voor de periode 2025-2032, hangt door dreigementen van de Europese Commissie aan een zijden draadje. Volgens Brussel overtreedt Nederland Europese mededingingsregels. NS blijft echter tot minstens 2027 verzekerd van de HRN-concessie dankzij een ‘Plan B’, meldt SpoorPro.

In 2022 meldde demissionair staatssecretaris Heijnen het voornemen om de HRN-concessie onderhands aan NS te gunnen voor de periode 2025-2032 bij de EU. Op 14 juli liet de Europese Commissie weten dat die gunning niet is toegestaan, omdat Nederland daarmee de Europese mededingingsregels met betrekking tot open toegang op het spoor overtreedt. Omdat de vaste Kamercommissie van Infrastructuur en Waterstaat de procedure van de Europese Commissie al zag aankomen, vroeg D66-commissielid Lisa van Ginneken de staatssecretaris om een plan B te ontwikkelen.

Alternatief plan

Daarop heeft Heijnen een alternatief plan ontwikkeld. “Het doel van dit plan B is het borgen van beschikbaarheid van het treinvervoer per januari 2025 voor de Nederlandse reiziger – bijvoorbeeld in het geval de huidige beoogde wijze van gunning geen doorgang kan vinden door juridische procedures – en het zo veel mogelijk beperken van andere risico’s.” Op basis van Europese regelgeving kan er een noodprocedure ingesteld worden om de beschikbaarheid van het treinvervoer in Nederland te behouden.

Die noodmaatregelen bestaan uit de onderhandse gunning van een concessie, een formeel akkoord tot verlenging van een bestaande concessie en het opleggen van bepaalde openbaredienstverplichtingen. Dat alles is geldig voor maximaal twee jaar, dus als de huidige concessie van NS in 2025 afloopt, is de spoorwegmaatschappij nog tot eind 2026 verzekerd van de HRN-concessie als het Europees Hof van Justitie negatief oordeelt over de onderhandse gunning.

‘Met alle scenario’s rekening houden’

Heijnen doet haar best om het oorspronkelijke plan van onderhandse gunning door te voeren, ook omdat ze daarvoor een Kamermeerderheid achter zich kreeg. “Deze brief over plan B doet niets af aan mijn vertrouwen de voorgenomen HRN-concessie volgens plan voor eind 2023 onderhands te kunnen en mogen gunnen onder de huidig geldende Europese voorwaarden”, schrijft Heijnen. “Het is echter goed om altijd met alle scenario’s rekening te houden en via een plan B de continuïteit van het reizigersvervoer op het HRN na afloop van de huidige HRN-concessie te kunnen waarborgen.”