Nieuw coalitieakkoord – weinig concreets, positieve reacties op mooie woorden

In het nieuwe coalitieakkoord, dat D66, VVD en CDA vrijdag prestenteerden, staan weinig concrete plannen met het openbaar vervoer maar vanuit de sector wordt positief gereageerd. Spoorbeheerder ProRail, brancheorganisatie OV-NL en reizigersvereniging Rover spreken over kansen en mooie woorden.

De nieuwe coalitiepartijen, die een minderheidsregering gaan vormen, erkennen het belang van openbaar vervoer. In het akkoord ’Aan de slag’ schrijven de partijen dat het ov voor veel mensen onmisbaar is. “Daarom werken we aan een spoor- en openbaar vervoersnetwerk waarin bereikbaarheid van voorzieningen centraal staat. We zorgen dat het openbaar vervoer een serieus alternatief blijft voor de auto.”

Geen goedkoop klimaatticket

De grootste partij D66 schreef in het verkiezingsprogramma een Nederlandpas te willen introduceren; een klimaatticket waarmee voordelig met het ov kan worden gereisd. Maar in het coalitieakkoord ontbreekt een klimaatticket. Evenmin zijn er geen plannen of woorden te vinden over de betaalbaarheid van het openbaar vervoer.

Hogere boetes zwartrijden

Wat de nieuwe coalitiepartijen wel willen, is de boetes voor zwartrijden verder verhogen en handhaving en inning van boetes versterken. “Zo verhogen we de betrouwbaarheid en betaalbaarheid”, schrijven ze.

Verder wil de coalitie NS per traject op het hoofdspoornet een bodemwaarde opleggen voor punctualiteit, zitplaatskans en klantoordeel. Ook wil de coalitie uiterlijk begin 2027 een besluit nemen over de toekomstige marktordening op het spoor.

Meer ruimte open toegang

De partijen schrijven ruimte te willen geven aan nieuwe aanbieders (open toegang) op het spoor en melden dit met name te willen voor nachttreinen en internationale spoorverbindingen. Aan de randen van het hoofdspoornet wil de coalitie ruimte bieden aan regionale vervoerders. Volgens de partijen staat het belang van zekerheid voor de reiziger voorop.

Ten slotte wil de coalitie boa’s in het ov meer bevoegdheden geven om overlastgevers beter aan te pakken. Zo moeten de boa’s toegang krijgen tot het vreemdelingenregister en tot de strafrechtketendatabank. Iedere conducteur moet desgewenst boa kunnen worden.

Meer geld voor infrastructuur

Voor de infrastructuur trekt de coalitie meer geld uit. Dit koppelen de partijen aan de woningbouw. Infrastructuurprojecten die bijdragen aan de bouw van woningen hebben voorrang en krijgen geld. De partijen noemen als voorbeeld het project Zuidasdok waarbij zowel trein- en metrostation Amsterdam Zuid als ringweg A10 worden uitgebreid. Voor de jaren 2031 tot en met 2035 zou er jaarlijks 1,1 miljard euro extra geld beschikbaar komen voor infrastructuur.

De nieuwe coalitie wil ook geld vrijmaken om zeventien gepauzeerde infrastructuurprojecten weer op gang te brengen. Het gaat dan om weg-, water- en spoorprojecten. Welke dat zijn, wordt niet vermeld. Maar het regeerakkoord meldt wel dat het projecten zijn die bijdragen aan de woningbouw en de regionale bereikbaarheid.

ProRail ziet kansen

In een eerste reactie meldt spoorbeheerder ProRail dat het regeerakkoord kansen biedt voor de bereikbaarheid en spoorcapaciteit. “ProRail ziet in dit regeerakkoord duidelijke keuzes en beloftes die aansluiten bij de grote opgaven op het spoor”, stelt de spoorbeheerder in de verklaring. ProRail waarschuwt al langer dat er meer geld nodig is voor het spoor en ziet dat het regeerakkoord goede eerste stappen zet.

ProRail is wel kritisch over het ontbreken van concrete plannen. “In het akkoord staan al een aantal bedragen genoemd en ProRail is blij met deze investeringen. Voor ProRail is wel nog onduidelijk waar de regering precies op wil investeren. Voor ProRail is het van belang dat, naast investeringen in onderhoud, ook vernieuwing essentieel is voor de toekomst; maak Nederland geen spoorwegmuseum.”

‘Kabinet trekt geen financiële consequenties’

Directeur Freek Bos van reizigersvereniging Rover zegt positief te zijn over de woorden in het coalitieakkoord, maar nog niet over de financiële daden. “De nieuwe coalitie zegt dat het openbaar vervoer een alternatief moet blijven voor de auto. Daar zijn we als Rover blij mee. Maar de financiële consequenties trekt het kabinet nog niet”, zegt Bos.

Rover mist de compensatie voor de bezuinigingen op het studentenreisproduct en een structurele oplossing om de bezuiniging op het ov in de grote steden ook in de toekomst te voorkomen. “De exploitatie van het openbaar vervoer blijft daarmee zitten met grote bezuinigingen.”

In de plannen van de coalitie om de prestatie-eisen aan NS per traject op te leggen, ziet Bos dat daarmee een advies van Rover wordt opgevolgd.

‘Vervoerders voelen zich serieus genomen’

Brancheorganisatie OV-NL van de openbaar vervoerbedrijven in Nederland zegt zich ’serieus genomen’ te voelen. De organisatie vindt dat het coalitieakkoord onderstreept dat ’openbaar vervoer een onmisbare publieke basisvoorziening is’.

OV-NL juicht de maatregelen voor de sociale veiligheid en het aanpakken van zwartrijden toe. “De sector hoopt wel meer duidelijkheid te krijgen over hoe de partijen voor een consistente en betrouwbare financiering van het ov gaan zorgen.”

Komende week zal de coalitie met de Tweede Kamer over het coalitieakkoord debatteren.

(c) Treinreiziger.nl / Mark Koghee