NS neemt afscheid van oude Sprinters: ‘Na 46 jaar uitgesprint’

De Nederlandse Spoorwegen nemen afscheid van de eerste generatie Sprinters. Na dit weekend (zaterdag) gaan de treinen uit de dienstregeling om vervangen te worden door moderne treinen. Na 46 jaar trouwe dienst zit het er voor de treinstellen op.

Korte halteafstanden

In vaktaal worden de treinen Stadsgewestelijk Materieel (SGM) genoemd. De treinen worden ingezet sinds 1975. Eerst in het vertrouwde geel met blauwe strepen, sinds 2003 in de huidige Sprinter huisstijl. De treinen waren jarenlang het vertrouwde gezicht op de Zoetermeerstadslijn, Hofpleinlijn en de Hoekse Lijn.

NS koos destijds heel bewust voor de ontwikkeling van een nieuw materieeltype. Tot dan toe gold Mat ’64 als de standaard stoptrein. Maar omdat er werd gedacht aan nieuwe lijnen met kortere halteafstanden, werd gekozen om de Sprinter te ontwikkelen. Aanvankelijk werd er gedacht aan een dubbeldekstrein, maar dat plan strandde op de tekentafel.

60 Sprinters

In 1972 besloot de NS tot aanschaf van vijftien proeftreinen (Plan Y0). De treinen werden gebouwd bij het Duitse Talbot in Aken. Uitgangspunt was dat de nieuwe trein in achttien seconden kon optrekken naar 50 kilometer per uur, en in 50 seconden tot 100 kilometer per uur. Dat is relatief snel voor een trein, vandaar de naam Sprinter. Bijzonder was ook dat de treinen geen toilet hadden.

Na de eerste serie kwam een tweede bestelling van 60 tweedelige treinstellen. Ook volgde een order voor driedelige Sprinters. Bovendien werd een reeks tweedelige treinen verlengd met een extra rijtuig. Zodoende waren er uiteindelijk 30 tweedelige Sprinters en 60 driedelige Sprinters. Een aanzienlijk deel van de Sprinters is de afgelopen jaren al gesloopt. De Sprinters hebben dienst gedaan in verschillende huisstijlen. Zo bleef een aantal tweedelige Sprinters volledig geel. Deze werden CityPendels genoemd. Er werd hier gekozen voor een metroachtig interieur.

Afscheid

Wie de treinen niet kan missen, kan altijd op internet nagenieten. Zo publiceert 24Trains.tv op 17 december exclusieve beelden uit het NS-archief. De film is gemaakt door Rob de Wind in opdracht van NS toen de Sprinter net in dienst kwam. Voor het maken van deze film werd zelfs de voorruit van een sprinter gedemonteerd, naar verluidt de enige keer dat een treinstel in Nederland zonder voorruit reed.

De vereniging van spoorliefhebbers (NVBS) had 18 december een afscheidsrit met een Sprinter door Nederland gepland. Vanwege de coronamaatregelen is het evenement echter geschrapt. In de laatste dagen dat de Sprinter dienst doet zal de trein echter op tal van plaatsen in Nederland opduiken, als eerbetoon aan 46 jaar SGM. En daarna zijn de treinen, zoals op treinstel 2995 te zien is, ‘uitgesprint’.

Geraadpleegd: Wikipedia.

In beeld: 46 jaar SGM

Foto: Marco Meeuwissen
Foto: Marco Meeuwissen
Foto: Marco Meeuwissen
Foto: Stefan Verkerk
Foto: Janderk1968CC BY-SA 4.0
Sprinter tijdens een persbezichtiging van de nieuwe spoorlijn door de Hemtunnel; 11 mei 1983. Croes, Rob C. / CC0
Foto: De CityPendels Markv / CC BY-SA 3.0
Foto: Jules Draaijers
NS SGM 2938 te Oosterbeek, 11-12-17
Vlaardingen West, 26-03-17

This post was last modified on 10 december 2021 23:53

Bekijk reacties

  • Dat herinner ik me nog als de dag van gister. Toen de buslijn van Den Haag naar Zoetermeer vervangen werd door de sprinters van NS, wat een vooruitgang. Met een enorme vaart raasde hij door het landschap.

  • Weer een trein uit de oude tijdperk die verdwijnt. Qua comfort was het niet meer van deze tijd. Ze klagen wel eens over het comfort van de SNG, SLT. Maar vergeleken de SGM is SNG en SLT echt een verbetering.

    Zal deze sfeerloze trein niet missen. De nieuwe treinen zijn veel prettiger. Met alle respect voor degenen die SGM een leuke trein vinden.

    • SNG heeft een veel hardere ophanging lijkt het. Ik heb afgelopen weekend een stukje op en neer gedaan, ene kant op SNG, andere kant op SGM, SGM reed veel soepeler.

      • SNG heeft Jacobsdraaistellen. Mogelijk ervaar je dat als hardere ophanging. SGM heeft de vierassige onderstellen.

        • Mat64 was redelijk met de vering en hondekop nog beter zeker op snelheid en ook trucstellen beiden.
          Misschien is SGM te licht gebouwd? Anyway, goodbye schuifraampjes, had wel iets.

      • Klinkt misschien een beetje lullig maar het kan ook nog wel aan de machinist liggen hoe een treinrit wordt ervaren. Zit echt verschil in rijstijl.

  • Jaren mee gereisd van Maassluis naar Rotterdam Centraal en soms van Maasssluis naar Hoek van Holland Haven. In 1975 was deze spoorlijn de primeur van deze toen gloednieuwe trein die nu aan de Eindsprint bezig is. Schuiframen hebben deze als laatste net zoals de nog ongelijke in/uitstap. De tweetjes waren vroeger de 2000-serie, zonder overgang (vouwbalg) en hebben nooit een WC gehad. Na de verbouwing werden deze in de 2100-serie genummerd, nog steeds zonder WC , maar met overgang!. Twee treinstellen 2014 en 2015 weken af van de serie, doordat ze waren uitgerust met thyristorbesturing. Bij deze twee treinstellen zag je een soort van pijl staan die deze afwijking moest aangeven. Thans is de Hoekse Lijn geen spoorlijn meer maar een deel geworden van Metrolijn B van RET. Metrolijn A reed ook vanaf november 2019 zelfs spitsritten tussen Vlaardingen West en Schiedam Centrum, maar thans ingekort tussen Schiedam Centrum en Binnenhof v.v. De Zoetermeerlijn is omgebouwd tot sneltramlijn 3 en 4 onder de noemer Randstadrail. Randstadrail vormt ook de Metrolijn E die de voormalige Hofpleinlijn deels verbindt via Rotterdam Centraal, Slinge en weer terug! De driedelige SGMm stellen begonnen in de 2800 serie met een mengeling van verlengde twee wagenstellen en hele nieuwe. De nieuwste drietjes kon je herkennen aan de donkere raamlijsten met ieder raam schuifraampjes. Bij de laatste verbouwing in Denemarken zijn de treinstellen om en om van schuif -en dichte ramen te zien. Met donkere raamlijsten en op nieuw met een ander nummer. De drietjes werden gerangschikt in de serie 2900.
    In de jaren 80 was het Sprinter computerspel op de Commandore 64 erg populair. Toen kon je als machinist deze trein besturen, maar o wee als je vergat de deuren te sluiten bij het wegrijden! Toen kwam het alarm in werking met de tekst: Rijden met open deuren is levensgevaarlijk! Dit spel ooit met veel plezier met een oude schoolmaat gespeeld! Aan alles komt een eind, maar ook weer een nieuw tijdperk!

      • Of bedoel je het ongeluk bij Schiedam, dat de sprinter optrok en tegen de D trein uit HvH richting Utrecht knalde met scholieren als slachtoffer 4 mei 1976, als ik mij goed herinner.

        • Vanuit de trein, komend van Delft, richting Schiedam, heb ik dat ongeluk zien gebeuren; ik was getuige van diverse lichamen die door de lucht werden geslingerd ....

      • Ontsporing Maassluis 14 nov. 1956: twee gewonden. Gemist rood sein en dus berijden van nog niet gesloten brug in Vlaardingen: 15 september 1980.

        In 1968 schreef ik een kort verhaal over een forens die een brugfobie (gefyrofobie) ontwikkelde m.b.t. de Hembrug (nu spoorwegtunnel). In de jaren '60 had je vaak dichte mist, en als de machinist een rood sein miste ("Harmelen", ook bij mist, was in 1968 nog maar zes jaar geleden) liep je het risico dat je het Noordzeekanaal in viel.

        Dat de angst niet ongegrond was, bleek wel toen tot tweemaal toe (18 dec. 1970 en 20 okt. 1974) de spoorwegdraaibrug werd aangevaren en ontzet door onoplettende Russische resp. Amerikaanse stuurlieden.

      • Nu in deze tijd steeds de nadruk wordt gelegd op ventileren en dus raampjes open, vanwege de coronacrisis, gaat NS juist die treinen uit dienst nemen waar de raampjes tenminste nog opengezet kunnen worden...
        Dit gezegd hebbende, begrijp ik wel dat dit treintype uit dienst genomen wordt vanwege ouderdom en steeds duurder wordende onderhoudskosten.
        Maar toch, waarom juist NU?
        Nu er zoveel op gehamerd wordt om ruim te ventileren en daarom de ramen op te zetten. En bij dit treintype kan het gewoon, ook in de zomer tijdens bloedhete dagen heel fijn dat de raampjes open kunnen.

        • De nieuwere treinen hebben ook ventilatiesystemen, maar niet door het raampje te kunnen open zetten. Er komen nu meer SNG's uit de fabriek en de coronacrisis is morgen natuurlijk niet voorbij. Dus het is denk ik, een logisch besluit.

  • Dit zijn met auto's ook hoor ik nog steeds een Duitse conducteur zeggen ongeveer 40 jaar terug toen ik aldaar een afscheidsrit maakte

    • Sloop, die kun je nergens inzetten met het NL-stroomsysteem. Daarnaast koopt er behalve de sloper niemand treinen van een halve eeuw oud.

  • ... Het SPRINTERTJE ...

    Een Sprinter gaat met pensioen
    daar zullen we het dus mee moeten doen,
    want het was modern in z'n tijd
    en heeft het menigeen wel verblijdt
    als men snel een ritje kon doen'
    en al als je even kon zitten met goed fatsoen.
    De Sprinter kwam je op veel plaatsen tegen
    en zat er niet mee verlegen
    ook te rijden waar je het niet zou verwachten
    als je op een stoptrein stond te wachten.
    Ook in het diepe zuiden des lands zag ik het staan
    niet achter maar wel vooraan,
    om te sprinten tussen de heuvels door
    deed het z'n best met andere treinen in koor.
    Zonder airco '
    was het best zo, zo
    dat je zoemend kon genieten
    van je rit als je net op had gegeten je frieten.
    Nu mag het Sprinterje met pensioen gaan
    of in het Spoorwegmuseum blijven staan.
    Sprinter, geniet van je rust
    want het was best een must
    om er mee te kunnen reizen
    ook al had je nukken waar je naar kon verwijzen.
    Nu ben jij "uitgesprint"
    en wat is de volgende hint ?
    Een Koploper met pensioen misschien,
    we wachten af dat zullen we wel weer zien...
    ... ... ...

  • Vaak mee gereisd, maar zonder wc toch een beetje het mindere treinstel van Nederland. Je zal vast komen te zitten in The middle of nowhere 🙄
    Ok bekruipt me een beetje het gevoel van toen de vorige (hondekop?) uit de roulatie genomen werd: jammer, maar benieuwd wat er nu komt. 🤔👍

  • Oh, dat is cool! De SGM rijdt op vrijdag van Meppel naar Leeuwarden eb weer terug. Dat word een foto moment. Net zo mooi als de kameel

  • Generatie.
    Elke generatie kent zijn eigen trein of je het nu leuk vindt of niet fijn. De Blokkendozen, Mat 46, Mat 54 Hondekoppen, Plan 64, ICM Koploper, SGM, de Buffels en Wadlopers en heden ten dage de VIRM en straks de ICNG. Nu is deze laatste trein uitvoerig beschreven in een Railmagazine special, maar hoe kijken we straks een halve generatie en pakweg 15 jaar verder naar de Wesp als deze deels de Koploper gaat vervangen en aangevuld wordt met de DDNG oftewel Dubbel Dekker Nieuwe Generatie ?
    De Generatie van nu kijkt dan anders aan tegen het oude spul van toen waar we al dan niet met plezier mee gereisd hebben. De Zoetermeerlijn ooit bedacht als trambaan, later trein en uiteindelijk toch tram was naast de Hoeklijn het werkgebied van de eerste generatie Sprinter. De viadukten op de Zoetermeerlijn waren om kosten redenen laag gehouden en dus konden niet alle NS treinen er rijden en zeker géén dubbeldekkers op de Krakeling. Dat het geen WC had was omdat het een soort van "light rail en semi-metro trein" was gelet op de specificaties en harder dan 125 km/u hoefde het niet te gaan daar heeft het de grotere broertjes en zusjes voor. Toch had het z'n eigen karakter wanneer het van een station snel weg sprinte en met een kenmerkend geluid en weggedrag die eigen was aan de trein. Dat er ook geen gelijkvloerse instap had deerde niemand, dat hadden de bussen ook niet en waarom een airco die weleens kapot kon gaan, gewoon raampje open of dicht kon bijna nooit stuk en dat ze bij Randers in Denemarken nog een vernieuwd in- en exterieur kregen mogen we best blij om zijn, tenminste als je dat vergelijkt met Belgische stoptreinen die museumwaardig nog wel eens in Maastricht te zien zijn.
    Kortom, ik vond het wel een aparte leuke trein in een tijd begin jaren tachtig van de vorige eeuw waarin de Koplopers net hun kunsten begonnen te vertonen en dat ze zelfs in SGMm vorm nog tussen Heerlen en Sittard en Maastricht gereden hebben, had ik niet kunnen bevroeden. Het is ook de "oer Sprinter" en zijn/haar "nakomelingen" zoals de SLT, FLIRT en SNG nemen nu het stokje over.
    Er is een tijd van komen en gaan en daarom mijn "ode" of lof zang aan een stoptrein die een bijzondere stempel gedrukt heeft op het Nederlandse spoor met de techniek van toen werkend aan het vervoer van morgen...

Share

Recent Posts

ProRail: 34x grootschalige werkzaamheden aan het spoor

Treinreizigers moeten in 2022 opnieuw goed de reisplanners bekijken voordat ze de deur uitgaan, want…

2 uur terug

Minder treinen NS door personeelstekort

Dit weekend rijdt de Intercity Direct over de hogesnelheidslijn (HSL) tussen Amsterdam en Rotterdam drie…

3 dagen terug

Treinreis naar Berlijn duurt deze zomer tot 1,5 uur langer door werkzaamheden

De trein naar Berlijn krijgt deze zomer door werkzaamheden in Duitsland te maken met een…

3 dagen terug

Waarom stopt de nieuwe nachttrein naar Praag niet in Oost-Nederland?

In de Tweede Kamer gaan stemmen op om de particuliere nachttrein naar Praag, die vanaf…

5 dagen terug

Hoge verwachtingen voor Nightjet Zürich, start moeizaam

De eerste maand voor de nachttrein Amsterdam - Zürich is gepaard gegaan met enkele opstartproblemen.…

1 week terug

Vliegtuigje na noodlanding geramd door trein (video)

Een trein heeft zondagmiddag (lokale tijd) een vliegtuigje geramd in de Amerikaanse staat Californië. Vlak…

1 week terug