Grensoverschrijdende spoorlijnen reactiveren? Bus is efficiënter

Er zijn ambities om oude grensoverschrijdende spoorlijnen te reactiveren die soms al decennia niet meer in gebruik zijn. Volgens het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) zijn de kosten echter erg hoog, terwijl de baten beperkt zijn. De onderzoekers concluderen dat een nieuwe busverbinding vooralsnog een veel efficiëntere oplossing is.

Bus efficiënter

Het gaat om Terneuzen-Gent, Weert-Hamont, Nijmegen-Kleef en Coevorden-Rheine. “Wij concluderen dat in al deze gevallen een nieuwe busverbinding vooralsnog een efficiëntere oplossing is. Ook in het geval van de lijn Groningen-Leer blijken de maatschappelijke kosten van verbetering van de spoorlijn de baten te overtreffen. Een verbeterde busverbinding is hier destijds niet in de afweging meegenomen”, meldt het KiM.

Weert – Hamont

Volgens het regeerakkoord moeten er weer treinen gaan rijden tussen Weert en Hamont. Maar het lijkt steeds minder vanzelfsprekend dat dit ook gaat gebeuren. Niet alleen omdat het KiM constateert dat een bus veel effectiever is, maar ook omdat reactivering van de spoorlijn waarschijnlijk fors duurder uit zal vallen. Tot nu toe ging staatssecretaris Stientje van Veldhoven er vanuit dat er 35 miljoen euro nodig was om de lijn in Nederland weer te reactiveren. Uit nieuw onderzoek van ProRail blijkt dat er tussen de €50 en €150 miljoen nodig is.

Vervolgonderzoek

“Ik ga met de regio in gesprek over wat deze mogelijke verandering van ordegrootte van de kosten betekent voor het vervolg en laat ook een second opinion uitvoeren. Ik zal uw Kamer dit najaar informeren over de uitkomsten” meldt Van Veldhoven aan de Tweede Kamer.

Het Kennisinstituut voor mobiliteitsbeleid gaat in het rapport ‘De bus over de grens’ in over de mogelijkheden van de bus.

Terneuzen – Gent
Volgens eerder onderzoek is een trein Terneuzen – Gent kansrijk. Het KiM betwijfelt dat. Er wordt op gewezen dat er op dit moment zelfs geen dagelijkse busverbinding is. Slechts in het weekend rijdt er enkele malen per dag een bus. Uitbreiding van deze buslijn voldoet volgens het KiM. “Toekomstige demografische en sociaal-economische ontwikkelingen lijken niet te wijzen op een sterke toename van de vervoerbehoefte per trein”.

Weert-Hamont
Op dit moment is er geen openbaar vervoer tussen Weert en België. Volgens het KiM maakt dat al duidelijk dat er geen dringende behoefte is aan een nieuwe spoorlijn. “De bevolkingsaantallen aan weerszijden van de grens zijn relatief klein. (..) Daarnaast zijn aan reactivering en elektrificatie van het baanvak hoge kosten verbonden. Al met al verwacht het KiM dat een busverbinding een efficiëntere oplossing is.” Als er wel een trein zou komen, kan er een directe verbinding Weert – Antwerpen gerealiseerd worden.

Nijmegen-Kleve
In de regio is er actie gevoerd om de trein Nijmegen – Kleve terug te krijgen. De provincie Gelderland liet twee jaar geleden al weten dat de investeringskosten te hoog zijn, en het aantal reizigers te laag. Het KiM concludeert dat een goed alternatief kan zijn de huidige busverbinding te verbeteren (hogere frequentie, eventueel invoeren van een sneldienst) .

Coevorden-Bad Bentheim
Ook wordt er gesproken om een treinverbinding Coevorden – Bad Bentheim te openen. In Duitsland wordt in elk geval de treinverbinding Bad Bentheim – Neuenhaus gerealiseerd. Doordat deze trein een lange keertijd krijgt in Neuenhaus kan de trein betrekkelijk voordelig (zonder inzet van extra materieel / personeel) worden doorgetrokken naar Coevorden. Later dit jaar wordt duidelijk of deze treinverbinding er gaat komen. In 2016 ging men er vanuit dat deze trein dagelijks 1.500 reizen kan trekken, het KiM twijfelt daaraan. “Dit is opmerkelijk veel, aangezien het aantal inwoners in de potentiële invloedssfeer van deze spoorlijn relatief gering is en er op dit moment geen grensoverschrijdend openbaar vervoer is. Bovendien zijn de reisafstanden lang in vergelijking met andere lijnen als Maastricht-Aachen of Enschede-Gronau.”

Groningen – Leer – Bremen (Wunderline)
Sinds een paar jaren rijden de treinen vanwege een defecte spoorbrug niet verder dan Weener. De bedoeling is dat de trein in de toekomst weer naar Leer gaat rijden, en uiteindelijk naar Bremen. Berekeningen van het aantal te verwachten internationale reizen lopen uiteen van maximaal 700 per dag tot maximaal 1.900 per dag in het jaar 2035. “Dit laatste aantal is gebaseerd op de veronderstelling dat ontwikkelingen op het gebied van arbeidsmarkt, onderwijs, toerisme en vrije tijd het gebruik van de Wunderline aanzienlijk zullen doen groeien. In hoeverre dit gaat lukken, is de vraag” schrijft het KiM. Het KiM wijst erop de maatschappelijke kosten hoger zullen zijn dat de maatschappelijke baten, en dat een eventuele busverbinding niet is onderzocht.