Kritiek op treinonderzoek: ‘Resultaten nietszeggend’

Het onderzoek van de Europese lobbygroep Transport & Energy (T&E) naar Europese treinmaatschappijen heeft flink wat stof doen opwaaien. En dat is niet alleen om de opmerkelijke uitkomsten die NS en Eurostar onderaan de lijst zetten. Ook op de methodiek van het onderzoek blijkt het een en ander aan te merken.

T&E, dat een gerenommeerd pleitbezorger is van duurzaam vervoer, wilde voor het eerst Europese treinmaatschappijen met elkaar vergelijken op langeafstandsroutes. Maar na de publicatie van het onderzoek lijkt de belangrijkste conclusie vooral dat de treinmaatschappijen in Europa niet te vergelijken zijn en dat het onderzoek volgens veel kenners direct de prullenbak in kan.

Nachttreinen

De NS, dat in het onderzoek bij de laatste vijf van de 27 vervoerders eindigde, reageerde maandag al ’verbaasd’ te zijn over het onderzoek. ’’We snappen niet alle data’’, zei NS-woordvoerder Erik Kroeze. De Nederlandse treinmaatschappij kreeg bijvoorbeeld nul punten bij het onderdeel nachttreinen omdat de NS volgens het onderzoek geen nachttreinen heeft. Maar NS wijst erop samen te werken met de ÖBB Nightjet. Zo trekt een NS-locomotief de nachttrein naar Zürich tot aan Frankfurt.

En dan zijn er nog meer zaken die niet kloppen. Het onderzoek meldt foutief dat de informatie over compensatie bij vertragingen niet in het Engels beschikbaar is bij de NS, terwijl dat dus wel het geval is. En T&E vergeleek ritten die niet te vergelijken zijn, zo keken ze bij veel maatschappijen zoals Trenitalia, Deutsche Bahn, Ouigo en ÖBB naar hele lange ritten van honderden kilometers. De ritten van NS die werden beoordeeld waren aanzienlijk korter, zoals Amsterdam – Eindhoven, Amsterdam – Utrecht en Rotterdam – Den Haag.

‘NS had hoger moeten scoren’

Reizigersorganisatie Rover is doorgaans kritisch over de NS, maar op basis van het T&E-onderzoek neemt Rover-directeur Freek Bos het op voor de Nederlandse vervoerder. ’’De NS had hoger moeten scoren’’, zegt hij. Volgens Bos vergelijkt het onderzoek zaken die niet te vergelijken zijn. Zoals een rit van Amsterdam naar Utrecht tegenover een rit van Hamburg naar München. ’’Wat voor vergelijk is dat? Je kunt de NS ook niet vergelijken met de ICE. Er zijn heel veel vraagtekens te zetten bij dit onderzoek. Ik vind de resultaten daarom nietszeggend.’’

Deutsche Bahn of Trenitalia?

Bos staat niet alleen in zijn kritiek. De Britse treinkenner Jon Worth schreef dat ’alleen al het proberen om deze treinmaatschappijen te rangschikken is als het vergelijken van appels en peren’. Worth, die regelmatig kritiek uit op Eurostar, vindt het onterecht om de snelle maatschappij als één van de slechtste van Europa aan te merken. Ook Eurostar loopt punten mis omdat er geen nachttrein is. “Maar het is een hogesnelheidstreinmaatschappij, geen nachttreinmaatschappij.”

Deutsche Bahn scoort slecht vanwege de slechte stiptheid. Worth vindt dat logisch, maar wijst erop dat Trenitalia – die het best scoort in het onderzoek op stiptheid – het niet beter zou doen als ze de treindiensten in Duitsland zouden overnemen. Worth: “De kwaliteit van de uitkomst gaat over het hele systeem, niet alleen over de spoorwegmaatschappij.”

In veel reacties op het artikel over het onderzoek hier op Treinreiziger.nl wordt kritiek geuit op de wijze waarop het onderzoek is gedaan. Ook op diverse andere plekken online zijn er veel kritische reacties over de gebruikte gegevens en de gedane ’appels-met-peren-vergelijkingen’.

Prijs treinkaartje

Treinmaatschappijen zijn moeilijk, of niet, te vergelijken. Zoveel is duidelijk. Dat komt ook omdat de landen moeilijk te vergelijken zijn. Het dichtbevolkte Nederland met veel grote steden dicht bij elkaar vraagt om heel andere treindiensten dan dunner bevolkte landen met grote steden ver van elkaar verwijderd. De meeste reizigers in de Nederlandse intercity’s reizen maar een klein stukje van het totale traject mee, terwijl de Trenitalia-reizigers veel langer in de trein zitten naar hun bestemming.

Wil je, zoals T&E beoogt, meer mensen uit de auto en het vliegtuig en in de trein dan is het vergelijken van treinmaatschappijen niet zo zinvol en leidt een rangschikking met de nodige gebreken af van de vragen die wel gesteld moeten worden. Treinreiziger-redacteur Hildebrand van Kuijeren: “Je kunt van alles aanmerken over de methodiek van het onderzoek. Dat gezegd hebbende: reizigers ervaren de trein in Nederland wel meer en meer als duur. Een terechte vraag die je wel kunt stellen: hoe zorgen we als maatschappij dat de trein in Nederland betaalbaar en aantrekkelijk blijft. Dat zou uiteindelijk een belangrijker discussiepunt moeten zijn dan de methodiek van dit onderzoek.”

(c) Treinreiziger.nl / Mark Koghee