Meerderheid tekent zich af voor provinciale vervoersbedrijven
04 sep 2025 13:54
De kans is groot dat provincies in de toekomst net als de grote steden zelf een bedrijf kunnen oprichten voor het leveren van openbaar vervoer. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Habtamu de Hoop en NSC-Kamerlid Olger van Dijk dienden hier vorig jaar een initiatief wetsvoorstel voor in waarvoor zich nu een meerderheid lijkt af te tekenen.
De Tweede Kamer gaat dinsdag stemmen over het voorstel om provincies de mogelijkheid te geven een eigen openbaar vervoersbedrijf te starten, ook wel inbesteden genoemd. Het is niet zo dat de provincies dit vervolgens moeten doen, maar de Kamerleden willen ze wel die mogelijkheid geven als aanbesteden niet het gewenste openbaar vervoer oplevert. “We willen de provincies een mogelijkheid bieden voor als de marktwerking faalt”, zei De Hoop donderdag in de Tweede Kamer.
Alleen grote steden mogen eigen bedrijf
Nu kunnen alleen grote steden zelf het openbaar vervoer verzorgen via een eigen vervoersbedrijf. Amsterdam, Den Haag en Rotterdam maken er gebruik van met hun vervoersbedrijven GVB, HTM en RET, die verzelfstandigde vervoersbedrijven zijn in handen van de gemeenten en de overkoepelende vervoerregio’s (Metropoolregio Rotterdam Den Haag en Vervoerregio Amsterdam). Utrecht heeft juist niet voor een eigen vervoersbedrijf gekozen maar voor een aanbesteding.
Ook voor regionale trein
De grote steden hebben geen treinverbindingen in hun ov-aanbod. Maar de provincies Friesland, Groningen, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Zuid-Holland en Limburg hebben wel regionale spoortrajecten waarover ze volgens het voorstel ook met een eigen bedrijf zouden kunnen rijden. Die kans is wel kleiner omdat de regionale spoortrajecten veelal een aparte concessie hebben en de problemen met marktwerking hier niet zouden spelen.
‘OV achteruit gegaan’
Provincies zijn wettelijk verplicht het ov aan te besteden en vervolgens uit te laten voeren door een bedrijf via een concessie. NSC en GroenLinks-PvdA zien daarmee steeds meer problemen opdoemen. Ze vrezen voor een oligopolie omdat er nog maar weinig vervoersbedrijven zijn die kunnen meedingen. Volgens de initiatiefnemers is het ov er ook op achteruit gegaan. De Hoop: “Dikke lijnen worden wel vaker gereden maar in de regio is het minder geworden. Er zijn 1500 bushaltes verdwenen.”
De provincie Zeeland wordt als voorbeeld genoemd waar het met het aanbesteden mis ging. Twee jaar geleden meldde zich geen enkele vervoerder voor die concessie. Na een tweede poging lukte het overigens wel; Arriva en EBS kwamen met een bod, waarna EBS is gekozen om vanaf 2027 de bussen hier te rijden.
‘Meer kosten en problemen’
De VVD is faliekant tegen het voorstel. De liberalen bestrijden dat het ov slechter is geworden en stellen dat het met de marktwerking juist is verbeterd. ’’Ik snap niet dat de initiatiefnemers denken hiermee een probleem op te lossen’’, zei VVD-Kamerlid Hester Veltman donderdag. Volgens Veltman hebben de provincies daarnaast ’geen enkele behoefte’ om een eigen vervoersbedrijf op te zetten. Ze voorspelt toenemende kosten, die bij de belastingbetaler worden neergelegd, en extra problemen.
Kabinet heeft geen bezwaar
Staatssecretaris Thierry Aartsen (VVD) zei dat concurrentie in het ov door het aanbesteden heeft geleid tot lagere kosten, maar hij zei ook geen juridische bezwaren te zien tegen het plan en hij beaamde dat de marktwerking soms niet werkt, zoals in Zeeland. “Inbesteden kan een goede terugvaloptie zijn. Maar er zijn ook risico’s. Je moet er niet lichtvaardig mee om gaan.” Volgens de staatssecretaris zal het kabinet inbesteden niet actief stimuleren.
Hangt op PVV
Of de Tweede Kamer akkoord gaat met het voorstel hangt op de PVV, die nog geen standpunt bekend heeft gemaakt. PVV-Kamerlid Willem Boutkan zei positief tegenover het voorstel te staan, maar de mening van zijn fractie nog af te wachten.
(c) Treinreiziger.nl
OV gelden dienen efficient en effectief besteedt te worden. Provinciale OV bedrijven kunnen in sommige gevallen een oplossing zijn, maar ik denk dat de efficientie van de geliberaliseerde vervoerders kunnen bieden zo der mate groot is dat dit opweegt tegen de extra kosten van winstname. Ik denk dat er naar praktische en niet ideologische oplossingen gekeken moet worden. Verder is er landelijk en provinciaal goede regie nodig. Verder zie ik ook niet dat provinciale vervoersbedrijven personeelstekorten op magische wijze kunnen oplossen. Landelijk zou ik willen dat de overheid tot een structuur komt voor het plannen en verwerken van flexritten en flex ook opgenomen wordt in de reisplanners inclusief het aanvragen en het bewaken van een gehele OV rit. (Dit kan voor een groot gedeelte offline en in de app zelf als de app goed geschreven is en zodat de flexvervoerder automatisch op de hoogte wordt gebracht als de reiziger een overstap heeft gemist etc. Flex aanvragen is te gefragmenteerd) Ook zouden er minimum standaarden moeten komen om vervoersarmoede tegen te gaan.
Provinciaal zou er veel meer focus moeten komen op bus trein flex integratie. Of een geliberaliseerde vervoerder of een provinciaals vervoersbedrijf dit doet is minder van belang.
Ik denk dat de achteruitgang van het OV ook voor een deel zelf ligt bij de politiek en als de politiek zelf de regie gaat pakken en zorgt dat alles in de OV keten goed aangepakt wordt, extra geld voor het OV komt er ook beter en betaalbaarder OV kan komen. Niet klakkeloos de geldkraan opendraaien, maar wel gericht investeren en verbeteren van de dagdagelijkse verbindingen. (En niet zozeer in te dure nieuwe spoorlijnen) Verder zijn personeelstekorten zaken, die noch de provincie noch de vervoerder (Arriva, Keolis, Qbuzz, …) altijd even makkelijk kan oplossen. Wellicht kunnen rustige lijnen met 9 persoons busjes gereden kunnen worden waarvoor alleen een B rijbewijs nodig is. Hier kan buschauffeuren ook iets zijn wat als een bijbaan gedaan kan worden. Ook kunnen extra trein stations op een lijn waar een bus naast een trein rijdt ook een oplossing zijn, opdat dan een busverbinding minder nodig is.
OV problemen oplossen vereist maatwerk en visie en klakkeloos roepen provinciaals OV bedrijf gaat hem NIET worden, maar het is wel iets wat in de gereedschapskist moet liggen, voor wanneer het wel nodig is.
Precies, het aanbesteden van OV is vooral gebruikt om een besparing door te voeren. Daarna zijn de vervoerders ook begonnen met het optimaliseren om de kosten te drukken. Een concessie is zo goed als hij uitgeschreven wordt.
Door een slechte aanbesteding is het visgraatmodel in de Achterhoek alweer grotendeels om zeep geholpen. Nu lijkt het erop dat de 26/27/29 geknipt gaan worden omdat beide delen in een andere concessie vallen. Omdat er niet in één/beide concessie staat dat deze lijnen als doorgaande lijn aangeboden moeten worden, wordt er nu aangestuurd op een knip.
Huh, ik dacht dat ze Achterhoek juist samen wilden gooien met Twente?
Wat is dit nu weer voor een dommigheid?
Om welke lijnen gaat dit eigenlijk?
Ik denk dat men in de loop der jaren de opvattingen over het primaire doel- namelijk mensen vervoeren – meer en meer uit het oog is verloren. Alle partijen die bij het ov zijn betrokken, mogen zich dat weleens bij zichzelf afvragen. De liberale gedachte -ook in het ov – is compleet doorgeschoten.
De grote vraag is hoe maken we het OV efficient en aantrekkelijk voor reizigers. De reiziger hoort op een te staan, zeker omdat er gestreefd moet worden dat er een groter aandeel van de reizigers voor het OV gaat kiezen ipv de eigen auto. Daarom moet er naar praktische oplossingen gekeken worden, die ten dienste staan voor de reiziger en de algehele betaalbaarheid en niet naar welk ideologische gedachtegoed dan ook. Noch de markt, noch de overheid kan alles oplossen, dus laten we de sterke kanten van beide bekijken om tot zo een goed mogelijke oplossing te komen. Ook is het aanpakken van vervoersarmoede voor de rijbewijsloze reizigers ook een essentieel onderdeel en hier is ook maatwerk nodig en zorgen dat het regelen van de reis (denk aan maken reisplan en regelen flex vervoer) op een eenvoudige manier en op een plek kan gebeuren.
Op zich een leuk idee mits de provincies zich niet met de dagelijkse leiding gaan bemoeien, ik heb niet het idee dat het in de gemeenten met een ov-bedrijf nu allemaal ‘op rolletjes’ gaat.
Je kunt ook het Zwitserse model als voorbeeld nemen maar dat land is totaal anders georganiseerd dan Nederland, kortom leuk plan maar niet eenvoudig uit te voeren.
Word het weer zoals vroeger toen NZH, CN, BBA, VSL,GSM,, Westnederland,, ZWN, ZO,DVM,FRAM en GADO de dienst uitmaakten van het provinciaal busvervoer? Kunnen we de oude bedrijfsnamen weer invoeren en weer gele standaard bussen met die zachte rode banken laten terugkeren. Wel een modernere variant, de oudjes zijn allang gesloopt of rijden nog rond in Cuba, Roemenië of Kazachstan, Helaas bestaat de fabriek Den Oudsten uit Woerden niet meer, maar wie weet kan VDL, Ebusco of Yutang de nieuwe moderne standaardbus voor de weer heringevoerde bedrijven leveren.
Leuke tips : NZH Museum Haarlem elke zaterdagmiddag nabij station Haarlem Spaarnwoude ( of station Ikea Centraal!(.
Het Nationaal Busmuseum bij station Martenshoek in de provincie Groningen is interessant. Arriva lijn Groningen Zuidbroek
Of Nationaal Openbaar Vervoermuseum in het Friese Ouwsterhaule in de buurt van Joure en Heerenveen. Hier zie die oude bussen nog wel, dus inspiratie misschien voor de toekomst!
Nostalgische reactie.
“Ze vrezen voor een oligopolie omdat er nog maar weinig vervoersbedrijven zijn die kunnen meedingen.”
Uit vrees voor een oligopolie een monopolie instellen. 🤦♂️
Zeggen dat provincies het ook zelf mogen doen ipv een bedrijf inhuren is iets heeeeel anders dan een monopolie instellen.
Helemaal met de vvd die grote bedrijven aanbidden alsof het goden zijn.
De privatisering van sociale woningen.heeft geleid dat de sociale woningen voor bijv. 180.000 Euros verkocht werden aan VVD-gerelateerde personen en de volgende dag werden die woningen voor 220.000 Euros of meer te koop aangeboden.
Nou jackpot met nix doen/dank aan VVD fractie effe 40.000 E opstrijken x hoeveel woningen. Dan vervolgens belasting ontwijken etc.
VVD de lusten voor de rijken, superrijken de lasten voor de 94%, de mensen die hard moeten werken voor hun fijn leventje.
Neo-liberalisme is roofkapitalisme.
Is de hardwerkende Nederlander aan het lijntje te houden om voor hen te werken.
Het gedachtegoed van de slavendrijvers/houders zit in hun bloed en treft de meerderheid, heb laatst gelezen 94% van de bevolking.
Dat provinciale bedrijf is dan de enige die in die provincie openbaar vervoer mag aanbieden, dus dan is er per definitie sprake van een monopolie.
net zoals nu met aanbestedingen.
Zowel uw reactie als mijn cynische reactie doen geen recht aan de complexiteit van de werkelijkheid.
Nee, want bij aanbestedingen is er om de zoveel jaar meer dan één bedrijf dat meedingt naar de concessie. In het geval van een oligopolie zijn dat er inderdaad weinig, maar nog altijd meer dan bij een monopolie.
maar voor reizigers is het een monopolie.
De reiziger profiteert wel van het feit dat de vervoerder niet automatisch het alleenrecht behoudt, maar daarvoor z’n best moet doen, of in ieder geval aan de minimale eisen moet voldoen. Dat laatste moeten monopolisten als NS en GVB in theorie ook, alleen zijn er geen consequenties als ze hun bips afvegen met die minimale eisen: De concessie kunnen ze niet kwijtraken en een eventuele boete zou indirect voor rekening van de eigenaar komen … en dat is dan diezelfde overheid.
Ik heb begrepen dat de Drielandentrein nog steeds met defecte wc’s, deuren, soms wel rijden of slechts een deel (blijkbaar vandaag van Aken tot Heerlen).
Een groot deel van het door de belastingbetalers opgebrachte geld gaat in de zakken van durfinvesteerders. Veel geld dat niet in het OV blijft.
Vandaar slechte service, onderhoud etc.
In alle eerlijkheid, we komen er niet meer onderuit.
Het OV is de afgelopen jaren met name er niet op vooruit gegaan. Heb regelmatig gehad dat bussen niet kwamen opdagen etc. Sommige zaken moet je als nutsvoorziening behouden, heb ik geleerd.
(Overigens, sorry als mijn reactie wat “warrig” is, heb paar dagen terug een ongeluk gehad waarvan nu herstellende)
Beterschap Chris,
In mijn regio was de privatisering na een chaotische start toch wel een verbetering, we kregen een waterbusverbinding, meer treinen, meer haltes en betere bussen.
Probleem is dat de gemeentelijke- en provinciale overheden het daarna wel geloven en de aandacht verslapt. Aanbesteden is een werkwoord en daar hoort toezicht houden bij.
Bovendien heb ik de indruk dat gunning (b.v. de bussen in Zeeland) bij sommige aanbestedingen ook een rol kan spelen. Met het systeem op zich is volgens mij niet zoveel mis, het probleem zit hem in de toewijding, integriteit en kennis van de betrokken ambtenaren.
Vrijwel elke nutsvoorziening is begonnen als een privaat initiatief. Ik betwijfel of je bus wel was komen opdagen als de baas van de chauffeur bestond uit 225 krakelende Kamerleden.
Door de privatisering van het OV is een aantal regionale verbindingen er bijzonder op vooruit gegaan. Welk probleem wil GLPvdA oplossen met eigen vervoerbedrijven per provincies? Dat gaat alleen maar heel veel extra geld kosten, zonder dat de reiziger er iets mee opschiet.
Door de privatisering van het OV is een aantal regionale verbindingen er bijzonder op vooruit gegaan. Welk probleem wil GLPvdA oplossen met eigen vervoerbedrijven per provincie? Dat gaat alleen maar heel veel extra geld kosten, zonder dat de reiziger er iets mee opschiet.
Ben ik het wel mee eens. Grotere steden zouden gomeentevervoerbedrijf moeten kunnen oprichten en draaien. Dan kunnen ook bussen naar eigen smaak en behoefte gekozen kunnen worden in plaats van alleen de standaard-Chinese bakbeesten, die veelal veel te ruim bemeten zijn voor kleinere plaatsen,
Mooi zo. Kappen met die mislukte aanbestedingswereld.