NS-directeur Koolmees wil spitsheffing tegen volle treinen: ‘Prijsstijging van tientallen procenten’

Volgens NS-directeur Wouter Koolmees is de trein in de spits ‘drukker dan ooit’, zo zegt hij in een interview met de Volkskrant. Om mensen aan te zetten buiten de spits te reizen, wil hij kaartjes voor drukke trajecten in de spits duurder maken.

Sinds de coronacrisis gaat het NS niet bepaald voor de wind, en daarmee de reiziger ook niet. Koolmees staat sinds november 2022 aan het roer van de Nederlandse Spoorwegen. “Toen ik in november begon, hadden we veel drukke treinen en uitval”, vertelt Koolmees aan de Volkskrant. “In december is de dienstregeling verder afgeschaald en dat heeft een paar maanden best goed gewerkt. Tot eind mei. Nu hebben we weer veel korte en drukke treinen. Dat komt bijvoorbeeld door een tekort aan monteurs en planners. Bovendien wordt op veel plekken aan het spoor gewerkt. Het zijn geen excuses, maar slechts verklaringen.”

Veranderend reisgedrag

Volgens Koolmees is veranderend reisgedrag van reizigers een belangrijke factor in de overvolle treinen. “Een groot deel van Nederland werkt een paar dagen per week thuis. Daardoor hebben we doordeweeks ruim 20 procent minder reizigers dan voor corona. Dinsdag en donderdag is het extreem druk, met name in de ochtend tussen 7.30 en 8.30 uur. Dan is het passen en meten. Maandag en woensdag is het juist relatief rustig. Vrijdag al helemaal.”

En daarom wil de directeur en oud-D66-minister een spitsheffing invoeren, en het verschil tussen reizen in de spits en in de daluren wordt qua kosten ‘tientallen procenten’ groot. “Stel dat je niet om 07.45 maar om 09.15 de trein pakt, dan wordt het kaartje 40 tot 50 procent goedkoper.” Een dergelijk systeem wil Koolmees ook per traject invoeren. “Wie in de ochtendspits naar Amsterdam reist, zit in een volle trein. Maar wie op datzelfde moment naar Purmerend moet, heeft een rustige trein. Terwijl beide kaartjes even duur zijn. Dat is eigenlijk heel gek.”

In mei werd al bekend dat NS volgens staatssecretaris Heijnen van Infrastructuur mag variëren met de prijzen van treintickets, bijvoorbeeld door een spitsheffing in te voeren. Die regeling zou vanaf 2025 ingaan, als de nieuwe hoofdrailnetconcessie van start gaat.

‘Kan prima tot half tien videovergaderen’

Volgens Koolmees is het voor forenzen prima te doen om later naar het werk te reizen. “Ik pak zelf de trein buiten de spits. Ik kan prima tot half tien bellen of videovergaderen.” Wie dat niet kan, moet aldus Koolmees wachten tot er ‘fiscale maatregelen’ of ‘cao-afspraken’ getroffen worden.

De NS-directeur hoopt dat het bedrijf vanaf 2026 een spitsheffing kan gaan invoeren. “Maar dat is nog onderdeel van de onderhandelingen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W).” Eerdere pogingen van NS om ‘tariefdifferentiatie’ in te voeren mislukten, omdat de Tweede Kamer en reizigersorganisatie Rover die plannen verwierpen. “Maar we lopen nu tegen grenzen op. Als we meer treinen moeten rijden, worden de kaartjes duurder. Ik hoop dat de politiek dat inziet.”