ProRail schenkt detectiesysteem Gotcha aan Het Spoorwegmuseum

Bezoekers van Het Spoorwegmuseum kunnen vanaf vandaag van dichtbij zien hoe het risico op een mogelijke ontsporing van een trein kan worden teruggebracht. In het museum staat het Gotcha systeem.

Het systeem signaleert gebreken bij treinen tijdens de treinrit, meet de wielcondities en het gewicht van de trein. De bezoekers van Het Spoorwegmuseum krijgen een beeld van drie generaties Gotcha sensoren. De werking hiervan wordt op interactieve wijze uitgelegd in een proefopstelling op het onlangs vernieuwde achterterrein van Het Spoorwegmuseum.

De aanleiding
Aanleiding voor dit nieuwe museumstuk is de oplevering van het Quo Vadis project waarbinnen Lloyd’s Register in opdracht van ProRail op 45 strategisch gekozen locaties in het Nederlandse spoorwegnet Gotcha systemen heeft geïnstalleerd. Het Gotcha systeem past goed in het onlangs vernieuwde achterterrein van Het Spoorwegmuseum.
Het achterterrein heeft de officiële naam ‘Werkterrein Utrecht Maliebaan’ gekregen. Ter gelegenheid van de oplevering van het Werkterrein heeft ProRail een Gotcha systeem aangeboden aan Het Spoorwegmuseum. Op het ‘Werkterrein Utrecht Maliebaan’ wil het museum bezoekers laten zien hoe de wereld ‘achter’ het spoor functioneert. Naast de bediening van seinen, wissels en spoorbomen kan men nu ook de werking van dit moderne veiligheidssysteem testen door zelf met een spoorkarretje over de sensoren te rijden.

Hoe werkt het?
De werking van Gotcha is gebaseerd op sensoren in de treinbaan. Daarmee wordt gemeten hoe groot de krachten zijn tussen wiel en rail. Daaruit kan men onder meer afleiden of het gewicht van een trein gelijkmatig verdeeld is over de verschillende assen. Een abnormale verdeling kan duiden op defecten aan het wielstel, het wiel of de lagers of op een verkeerde wijze van belading. Ook signaleert het systeem eventuele wieldefecten. De vervoerders kunnen de gegevens uit Gotcha gebruiken voor de onderhoudsplanning van treinen. Dat betekent dat zij in een vroegtijdig stadium worden geïnformeerd over kwaliteitsproblemen en automatisch geconstateerde gebreken.

Verkeersleiding
Het Quo Vadis project is een invulling van de ambitie van de spoorsector om onder meer het risico op ontsporingen zoveel als mogelijk te verkleinen. In dat kader heeft ProRail bij de Gotcha meetposten ook systemen laten installeren voor de detectie van warmgelopen wiellagers. Eind 2011 zet ProRail een volgende belangrijke stap in het voorkomen van ontsporingen. Dan is de zogenaamde “directe signalering” op basis van Quo Vadis informatie bij de ProRail verkeersleiding een feit. Verkeersleiders van ProRail kunnen dan bij mogelijke defecten aan goederentreinen direct opdracht geven aan de machinisten om langzaam te rijden of om de trein stil te zetten. 

Foto: Peter-Paul de Winter, Hoofd Collecties van Het Spoorwegmuseum, rijdt samen met ProRail vertegenwoordiger Henk van Oostveen het eerste karretje over de Gotcha-sensoren. (c) Paul Ridderhof