Politieke steun voor NS moet duurder treinkaartje voorkomen: ‘Vasthouden aan structurele oplossing’

President-directeur Wouter Koolmees van de NS hoopt dat de politiek dit jaar opnieuw zal bijspringen om de verwachte prijsverhoging van treinkaartjes en abonnementen op te vangen. Bij de presentatie van de jaarcijfers gaf Koolmees aan dat treintickets naar verwachting per 1 januari 2025 flink duurder kunnen uitvallen, maar dat hij zo veel mogelijk wil voorkomen dat dit voor de rekening van de reiziger komt.

Mogelijk tien procent duurder

Het demissionaire kabinet maakte in oktober bekend 120 miljoen euro vrij te maken om een tariefstijging bij de NS te voorkomen. Die dekking was voor één jaar en daarom is er nu “een risico dat die prijsverhoging op 1 januari 2025 weer terugkomt”, aldus Koolmees. “Tegelijkertijd heeft de politiek ook gezegd te willen kijken naar een structurele oplossing. Daar houd ik me dan maar aan vast.”

De politiek zegde toe om de geplande tariefsverhoging van 8,5 procent voor 2024 op te vangen. Maar door stijgende kosten en het ontstane ‘indexatiegat’ moet de uitgestelde tariefsverhoging nu toch nog plaatsvinden, bovenop de reguliere inflatie. “Dat kan een verhoging van meer dan 10 procent betekenen voor 2025”, schrijft het spoorbedrijf in zijn jaarverslag.

Rover: trein dreigt onbetaalbaar te worden

Zonder financiële steun van de overheid ziet de NS geen andere mogelijkheid om de eerder uitgestelde tariefsverhoging alsnog door te voeren, plus de verwachte inflatie van 2025. Koolmees wijst erop dat voor het stads- en streekvervoer wél een structurele oplossing is gevonden. De president-directeur dringt er nu op aan om dit ook voor de trein te regelen.

De topman krijgt steun van reizigersvereniging Rover, die eveneens bij de politiek aanklopt om de portemonnee te trekken. Zonder actie dreigt de trein onbetaalbaar te worden, stelt de vereniging. Duurdere kaartjes zullen alleen maar meer reizigers kosten, waarschuwt Rover. De NS beaamt dat een prijsverhoging voor ‘vraaguitval’ zal zorgen, maar durft niet te voorspellen hoeveel reizigers het zal kunnen kosten.

Langzame terugkeer

“Wat we terugzien in de jaarcijfers van de NS is dat de treinreiziger zomaar erg snel kan verdwijnen en dan maar mondjesmaat weer terugkeert”, stelt Rover-directeur Freek Bos. Hoewel het aantal treinreizigerskilometers in 2023 iets herstelde ten opzichte van het jaar daarvoor, reizen er nog altijd minder mensen met de trein dan voor de coronacrisis: in 2023 bedroeg het aantal reizigerskilometers 89 procent van het aantal kilometers in 2019. In 2022 was dat met 76 procent nog lager.

Bos noemt de toename in het aantal kilometers goed nieuws. “Tegelijk moet NS toegeven dat reizigers te maken kregen met een slechter product: minder mensen kwamen op tijd en meer mensen moesten in een volle trein staan.” De reizigersorganisatie hoopt dat dit jaar weer meer mensen voor de trein zullen kiezen. “Nu weer steeds meer treinen gaan rijden verwachten wij dat er weer meer reizigers terugkeren, mits die enorme prijsverhoging achterwege blijft.”

Kwaliteit schiet tekort

Koolmees erkent dat de kwaliteit tekortschiet. In 2026 verwacht het bedrijf weer de betrouwbaarheid en zitplaatskans te kunnen bieden zoals we voor corona gewend waren. Personeelstekorten bij het rijdend personeel zijn enorm ingelopen, tegelijkertijd is er nog een groot tekort aan technisch personeel. Daardoor blijven treinen langer defect, wat weer impact heeft op de treinlengte. Op dit moment staan 1400 vacatures open bij het bedrijf, waarvan 250 vacatures “acute tekorten” zijn, zegt financieel directeur Bert Groenewegen.

(c) ANP / Treinreiziger.nl