Eerste trein in genationaliseerd Great British Railways-jasje – Britse spoorrevolutie op stoom
21 mei 2026 12:04
In het Verenigd Koninkrijk is donderdag de eerste trein onder het nieuwe Great British Railways-merk onthuld. De Britten draaien de privatisering van de spoorwegen terug en brengen de vele private spoorbedrijven stap voor stap onder in het nieuwe staatsbedrijf Great British Railways (GBR).
De eerste trein in het nieuwe GBR-uiterlijk werd donderdag onthuld in Brighton. De Southern Class 387-trein kreeg de ’nieuwe jas’ in aanloop naar eind deze maand wanneer treinbedrijf Govia Thameslink Railway opgaat in GBR. Daarnaast is het een jaar geleden dat South Western Railway als eerste overging van privaat bedrijf naar het publieke Great British Railways.
Mijlpaal in de nationalisatie
“Dit is niet zomaar een likje verf – het is een belangrijke stap in de richting van een meer samenhangend, publiek beheerd spoorwegnet dat de passagier centraal stelt, betere diensten levert en de frustraties en versnippering van het verleden achter zich laat”, zei transportminister Heidi Alexander bij de onthulling. Volgens het Britse ministerie van Transport markeert de overgang van Govia Thameslink een mijlpaal in de nationalisatie van de spoorwegen.
Volgens het ministerie zal GBR verantwoordelijk zijn voor acht van de tien passagiersreizen in het Verenigd Koninkrijk. “Dat betekent dat wanneer miljoenen passagiers deze zomer op vakantie gaan, een dagje uit zijn of vrienden en familie bezoeken, ze reizen met een spoorwegmaatschappij die hun belangen behartigt”, aldus het ministerie.
Treinen in overheidshanden presteren beter
Volgens het ministerie tonen cijfers dat de treinbedrijven in overheidshanden beter presteren op punctualiteit en treinuitval. Ook profiteren reizigers van een eerste bevriezing van treintarieven in dertig jaar, waardoor passagiers honderden ponden besparen op hun abonnementen. Er komt binnenkort een GBR plan- en boekingsapp aan.
Stap voor stap komen de vele private Britse spoorbedrijven in overheidshanden. Vanaf juni vallen Govia Thameslink Railway, West Midlands Trains, Greater Anglia, c2c, Nothern, TransPennine Express, Souteastern, LNER and South Western in handen van staatsbedrijf DfT Operator Limited. Later dit jaar gaan Chiltern Railways en Great Western Railway over naar het staatsbedrijf dat opereert onder de naam GBR. De nationalisatie moet eind 2027 zijn afgerond, precies dertig jaar nadat het spoor werd geprivatiseerd.
Open toegang blijft bestaan
Private spoorbedrijven zullen niet van het Britse spoor verdwijnen. De nationalisatie betreft vooral de spoorbedrijven die met een overheidscontract treinen rijden. Er zal ruimte blijven om ook in open toegang treinen te rijden in het Verenigd Koninkrijk. Momenteel rijden er vijf bedrijven treindiensten in open toegang maar hun aandeel in het passagiersvervoer is klein. Ze vervoeren 0,6 procent van het totaal aantal treinpassagiers.
(c) Treinreiziger.nl
Goede zaak. Het slechte voorbeeld voor Nederland is toendertijd gegeven, nu het goede. Hopelijk leidt het hier ook tot her-integratie van het spoorwegnet en een wettelijk verbod op de wirwar aan verschillende vervoerders met elk hun eigen merk en tarief.
Nu is de nieuwe kleurstelling van (Great) British Railways geen groot success, net zoals de nieuwe kleurstelling van NS, dus ik stel voor dat we die laatste ook op elke stoptrein, sneltrein en nachttrein gaan zetten.
Ik ben er niet zo zeker van dat het een slecht voorbeeld was. De private vervoerders hebben de hele vloot vernieuwd en bieden meer dan 1.5 keer zoveel treinen aan op hetzelfde netwerk. Passagiersaantallen zijn meer dan verdubbeld. Dat hebben we in NL niet gezien. De nationalisering betekent ook duurdere kaartjes voor veel plaatsen waar je nu 2 of 3 vervoerders hebt, omdat de prijzen worden rechtgetrokken. Dus niet meer goedkoop met Southern ipv South Western van Portsmouth naar London, of met Thameslink goedkoper van Brighton naar London dan met Southern/Gatwick Express. De klant verliest.
Investeringen in nieuw materieel zullen nu voorlopig niet meer gedaan worden omdat de Britse overheid op zwart zaad zit. Het is risico is dat je over 15 jaar terug af bent bij British Rail 2.0 met stokoud materieel.
Dat is precies wat er gaat gebeuren ja. Je ziet het nu al. Ineens moet Avanti West Coast minder treinen laten rijden van de DfT om kosten te besparen. Dit zou onder Richard Branson’s bewind nooit zijn gebeurd, gewoon ervoor zorgen dat die stoelen worden verkocht en geld binnenhalen om de kosten te dekken! De commerciele mindset gaat eruit, en een publieke sector mindset van inefficientie en niet doorpakken komt er nu langzaamaan in.
De privatisering van de infrastructuurbeheerder was geen succes, maar daar was geen concurrentie. Dat was een commercieel monopolie.
De privatisering van de treinen was succesvoller. De belangrijkste reden dat het niet goed werkt, is dat er te weinig geïnteresseerde bedrijven zijn die met treinen willen rijden. Het is moeilijk voor jonge ondernemers om een spoorwegbedrijf op te zetten. Daarvoor is een groot startkapitaal nodig, wat jonge ondernemers niet zomaar hebben. Kijk naar Flixbus en Flixtrain. Hun model is met veel onderaannemers. Dat lukt goed voor buslijnen, maar daarmee kan je geen netwerk van regionale treinen mee uitbouwen.
Kunt u voor mij dat wat het ministerie zei met die cijfer, de bronnen laten zien? Het is voor een schoolopdracht.
Het is ook te bot of te zot in Engeland. Privatisering was een drama omdat spooronderhoud door de relatief korte concessies niet interessant was voor de inschrijvers. Na hen de zondvloed. Nu gaan ze weer terug naar een systeem waarbij iedere conducteur ambtenaar wordt. Die kunnen lekker staken tot ze riant verdienen zonder dat hun werkgever daardoor een concessie verliest. Innovatie? Robotisering? Waarom zou je?
Ik ben over het algemeen tevreden met hoe het in Nederland gaat. Ziet de NS geen brood meer in regionale treinen? Blijkt dat anderen dat wel zien. Blijft NS vasthouden aan duurbetaalde medewerkers om de deur open en dicht te doen? Aanbieders die dit automatiseren staan in de rij om het over te nemen. Ook bedenken ze steeds andere slimmigheden om het allemaal net wat efficiënter en/ of aantrekkelijker voor de reiziger te maken.
Spooronderhoud is ondertussen de taak van een andere partij, deels aangestuurd door hun klanten, deels door de overheid. Het doel is duidelijk: het spoor up to date houden. En de klanten houden ProRail scherp. Hier zouden op termijn ook grotere brokken onderhoud uitbesteed kunnen worden aan aannemers, maar goed om met vervoerders te beginnen.
Wat wel echt enorm irritant is, zijn de paaltjes voor het in- en uitchecken. We moeten weer terug naar ‘heb je een geldig vervoersbewijs’. Dat mag je prima checken met poortjes. Dat kun je ook prima op een bankpas laden. Maar concessievervoer is concessievervoer, dus als je een kaartje hebt voor het Groots Nederlandse Spoorsysteem moet je reizigers niet lastig vallen met moeilijk gedoe dat ze het juiste paaltje bij de juiste sticker op de deur moeten zoeken. Ja, soms ga ik van Arnhem naar Geldermalsen via Tiel met Arriva en soms via Utrecht met de NS. Maar om nou zo’n complex systeem op te tuigen om te weten of dan 40/60 of 50/50 is… daar had de concessiehouder nooit mee mogen instemmen.
Geen poortjes of paaltjes, gewoon voldoende personeel. Als publieke dienst moet de overheid garant staan voor een robuuste en betrouwbare treindienst mét voldoende personeel en hoogwaardig materieel.
Verder is het totaal irrelevant ofwel NS heil ziet in bepaalde regionale lijnen ofwel niet. Hun taak als nationale vervoerder is (/moet zijn) om treinen te rijden op elk traject of ze dit nu “leuk” vinden of niet. De enigen die daar inhoudelijk iets over te zeggen hebben zijn reizigers, gemeenten en provincies.
Grappig is dat we het een soort van eens zijn over het doel: de overheid bepaalt wat voor OV er komt. Maar door marktpartijen met een aanbod te laten komen hoe ze dat door de overheid bepaalde OV kunnen realiseren kunnen ondernemers met een goed idee ook hun bijdrage leveren en blijven de kosten in de hand. Het OV is een stuk goedkoper geworden voor de overheid sinds de privatisering. En echt niet slechter, op regionale spoorlijnen zelfs stukken beter. Ambtenaren zijn er voor regeltjes, ondernemers voor uitvoering.
Mee eens, NS heeft een concurrent nodig om ‘wakker’ te blijven.
We merken de gevolgen van monopolievorming bij de postbezorging sinds Mona Keijzer goedkeuring gaf voor de overname van Sandd door Post NL.
Je kunt lang op je brieven wachten en postzegels kosten nu een vermogen.
Ondernemers zijn er vooral om alles kapot te bezuinigen zodat ze zelf het restant in hun zakken kunnen steken. De kwaliteit van de dienst is uiteindelijk belangrijker dan hoeveel het mag kosten.
Zodra NS de rest van het spoorwegnet weer in handen krijgt gaat er ook flinke subsidie nodig zijn. En dat is prima.
De ene ondernemer is de andere niet.
De firma van Oeveren verzorgt al sinds 1927 busvervoer in Zeeland.
Dan moet je wel personeel kunnen vinden en vooral ook mensen die het fijn vinden de hele dag uitgescholden te worden of zwartrijders een bon te geven.
Wat u zegt over ‘taak als nationale vervoerder’ , helemaal mee eens. Maar de andere kant van het verhaal is dat dan de nationale overheid bepaalt wat die taak is. En daar kan het nog wel eens misgaan want hoe interessant is het voor iemand in het parlement of de treinen tussen Doetinchem en Arnhem vol zitten, of dat de reistijd tussen Zwolle en Utrecht al 50 jaar hetzelfde is.
En waar gaat de vrijwel failliete Britse overheid al dat personeel en hoogwaardige materieel van betalen?
Het is alleen Engeland? In Wales en Schotland rijden geen treinen? Op de treinen staat GBR en géén ER. Het heet nog steeds Verenigd Koninkrijk.
In beide landen, ScotRail en Trains for Wales, zijn de bedrijven al in handen van de overheid. GBR is dus echt voor Engeland.
Wat u voorstelt is nu eenmaal misbruik gevoelig. En wat we niet willen is weer aparte kaartjes kopen toch?
Lachwekkende claims van de Britse overheid dat de genationaliseerde maatschappijen punctueler zouden zijn. Een paar maanden terug was dit precies andersom, voordat ze C2C en Greater Anglia nationaliseerden (de meest punctuele vervoerders). Het gaat allemaal tot een hoop geldverspilling leiden, zoals dit soort nutteloze rebrands terwijl veel vervoerders al een prima eigen huisstijl hebben. Ook de reden dat deze trein is ‘onthult’ is omdat ze bij het depot per ongeluk die trein naar buiten hebben gereden, wat natuurlijk is gefotografeerd door voorbijgangers. Dat is hoe incompetent deze overheid is, zelfs de onthulling van een trein kunnen ze niet plannen.
zo groot-brits is het helemaal niet…
TfW Rail 🏴 & Scotrail 🏴 vallen onder hun eigen regeringen.
Goed bezig daar in GB. Hier in NL ook doen!!!!!
U komt uit Overijssel? Geloof maar niet dat de lijnen Zwolle-Almelo en Zwolle-Kampen geëlectrificeerd zouden zijn als de NS daar had gereden, laat staan dat die half open tunnel bij Nijverdal er zou zijn.
Want? NS is zelf verantwoordelijk voor de aanleg van infrastructuur waaronder bovenleiding en tunnels? Nee, kennelijk niet, en in een alternatieve geschiedenis waar NS dat wel was gebleven hadden er waarschijnlijk wel nog steeds diesel- of batterijtreinen gereden hier.
En dat is prima.
Op zich is noch privaat noch publiek een garantie voor een goede dienstverlening. De voorwaarden waaronder men een exploitatievergunning krijgt zijn het belangrijkst Voordeel van een (deels) geprivatiseerde situatie is, dat een regering niet rechtstreeks met de bedrijfsvoering wordt geconfronteerd. Formeel kan dat ook voor een publieke exploitant – zoals NS – maar de werkelijkheid is, dat de bevolking dat anders ziet en vindt dat een minister zelf een incident moet oplossen. Wat ik mis in Nederland en nu ook in GB, is een fundamentele discussie over welke dienstverlening men wil en de daaraan verbonden kosten. OV zal nimmer kostendekkend zijn of men laat een groot deel van de bevolking in de steek.
Laten we wel wezen dat we moreel gezien tot de conclusie gekomen zijn dat een ieder mee zou moeten kunnen doen in de samenleving en vervoer hiervoor geen probleem mag zijn. En er zijn genoeg mensen, die geen rijbewijs hebben en echte zelfrijdende auto’s zijn er ook nog niet. (Echte zelfrijdende auto’s uuh regiotaxi’s zouden ook in de toekomst het sluitstuk van het OV kunnen zijn in de dunbevolkte regio’s) Ook kunnen we niet overal lege bussen kunnen laten rijden. Is financieel noch voor het milieu wenselijk. Voor mij is duidelijk dat flexvervoer essentieel is, maar ook het reserveren zo makkelijk mogelijk moet zijn de de kosten gelijk moeten zijn op het reguliere OV als er geen fatsoenlijke reguliere bus voor die desbetreffende lokatie aanwezig is. Deze kant lijken zowel Zeeland al Brabant op te gaan.
Zucht…
Ik weet het: het is een herhaling van zetten wat hieronder staat, namelijk een deel van mijn reactie van begin mei op deze site. Verre van origineel, maar dat bent u ook niet. U noemt Zeeland en Brabant en daar ging mijn reactie ook over.
Bravoflex is het flexvervoersysteem van het provinciebestuur van Brabant als de ov – concessieverlener en Arriva – eigendom van een commercieel bedrijf uit het land van Trump – en Breng/Hermes/Connexxion/ Transdev Nederland en dat is eigendom van de Franse (staats)multinational Transdev S.A. als de twee ov – concessiehouders in Brabant. Én in Brabant én in Zeeland hangt het flexvervoer van “hubs” aan elkaar!
Het Zeeuws meisje komt – de naam zegt het al – uit Zeeland.
Daar gaat ie!!
“Een van mijn bezwaren tegen deze Bravoflex is de prijs: Voor een ritje vanaf plek X – bijvoorbeeld vlakbij mijn woonadres – naar een hub en dat kost me dan het “commerciële” tarief van 2 Euro – en dan verder – bijvoorbeeld met een bus van Hermes – waar ik in moet checken – en dus nog een keer betalen – met mijn OV – chipkaart.
(Het nu bestaande overstaptarief is natuurlijk niet van toepassing. Of wel? ) Als ik geluk heb met korting en als ik pech heb de volle mep. Met andere woorden: ik betaal TWEE keer voor ÉÉN reis van A naar B via die hub. Ik citeer maar even Zeeuws meisje uit de provincie Zeeland die ooit gezegd heeft: “Geen cent teveel!”. Los van de prijs speelt hierbij de factor “tijd” ook een rol: Je bent als OV – reiziger gewoon veel meer tijd kwijt bent met dit Bravoflex – systeem! En die tijd heb ik gewoon niet. En als ik die tijd wel zou hebben, zou ik het nog niet doen! Want ik weet een hoop andere dingen die leuker zijn dan wachten op een hub – taxi en dan wachten op de aansluiting van bijvoorbeeld een bus van Hermes en dan de reis zelf met die Hermes – bus”.
Tot zover een deel van mijn (gekopieerde( reactie!
Zoal altijd wens ik iedereen – u en ook mezelf – een goeie reis van A naar B met het OV, maar ZONDER hub!
Ik wens – zoals altijd – u en mijzelf en iedereen een goeie reis van A naar B (met het Openbaar Vervoer, maar ZONDER “hub”!
“Laten we wel wezen dat we moreel gezien tot de conclusie gekomen zijn dat een ieder mee zou moeten kunnen doen in de samenleving en vervoer hiervoor geen probleem mag zijn.”
Dit roept natuurlijk wel de vervolgvraag op wanneer iemand voldoende vervoer heeft om mee te kunnen doen in de samenleving.
Helemaal mee eens. Je leest soms voorstellen als ‘ kostenloos ov voor de sociale minima’. Maar die mensen hoeven toch ( net als de rest ) niet alle dagen en 24 uur per dag het ov te gebruiken? Waarom zou je dan die mogelijkheid scheppen. Dat, en het overgebruik van ov als gevolg ervan, maken zulke voorstellen duur en onrealistisch.
Helemaal mee eens!
Vooral met uw laatste zin.
Ik ben een ov – reiziger zonder auto.
Goed dat het originele logo behouden blijft.
Eerste tokkie trein
Nu maar afwachten of Europa het Britse voorbeeld volgt door nationale spoorwegen niet te vermarkten.
Linksom of rechtsom, kosten die in voor het ov gemaakt worden zullen gedekt moeten worden. Via het kaartje of via belastinggeld.
Dat gaat in de UK ook het grote probleem worden. De hernationalisatie is gebaseerd op ideologische gronden (OV is een taak van de staat) maar het bijbehorende financiële kader daarvoor ontbreekt vooralsnog.
Een peperduur design met allerlei kleurwissels. Kennelijk geld genoeg.
Prima zaak. Het verstand overwint de verstandelozen. Sinds de jaren “80 grote uitverkoop van publieke diensten olv mrs Tatcher. Alles kapot gesaneerd om de zakken van vele vriendjes te helpen vullen. Nu dit domme land nog dat precies dezelfde dingen heeft gedaan.
treinbedrijven onzin het zijn spoorwegbedrijven of maatschappijen
Dat heb je reeds betoogd bij het vorige artikel over de Nightjet. Je valt in herhaling.