Fyra les keuzevrijheid wordt vergeten bij treinkaartje

Na het Fyra-drama heb ik de Nederlandse Spoorwegen veelvuldig horen zeggen: we hebben geleerd dat de reiziger behoefte heeft aan keuzevrijheid. Toch lijkt die les alweer vergeten te zijn als het gaat om het papieren treinkaartje. Vanaf begin 2014 worden treinreizigers waarschijnlijk gedwongen om over te stappen van het papieren treinkaartje naar de OV-chipkaart. Waarom ook hier geen keuzevrijheid?

Een opinieblog van Hildebrand van Kuijeren, redacteur Treinreiziger.nl

Het is amper een jaar geleden dat de Fyra Amsterdam – Brussel aan reizigers werd opgedrongen. Al was er volgens NS destijds geen sprake van opdringen, want reizigers konden ook met twee overstaps en een stoptrein naar Brussel. Maar door het drama met de Italiaanse treinstellen is NS gaan inzien dat een stoppertje toch niet gezien kan worden als alternatief voor een intercity. De directie zegt van het Fyra-debacle geleerd te hebben: de reiziger wil keuzevrijheid.

En toch dreigt de geschiedenis zich weer te herhalen. NS ziet straks een papieren wegwerp-OV-chipkaart als vervanger van het papieren treinkaartje. Dat klinkt mooi, maar die komt er alleen in voltarief-uitvoering. Voor vaste klanten is er straks geen keuze, tenzij ze hun abonnement stopzetten. 

Het opstaptarief (van 10 of 20 euro) wordt door veel reizigers als een drempel gezien. Ook door vaste klanten met een voordeelurenkaart, in het bijzonder ouderen. Voor hen komt er geen alternatief. Dat is jammer en een gemiste kans. Als er ook voor hen een papieren treinkaartje met chip wordt geïntroduceerd is het probleem opgelost.

De vraag is wel in hoeverre een papieren treinkaartje met chip duurder mag zijn dan nu. Ik vermoed dat de gebruikers van het papieren treinkaartje er weinig moeite mee hebben als ze twintig of vijftig cent voor een wegwerpkaartje extra moeten betalen. Al kun je nog wel bediscussiëren of dat wettelijk gezien mag, omdat in beginsel alleen de inflatie en de infravergoeding aan de reiziger doorberekend mag worden. 

Mijns inziens maakt NS het zichzelf onnodig lastig. Waarom maakt NS het reizen van de OV-chipkaart niet extra aantrekkelijk zodat reizigers vanzelf overstappen? Bijvoorbeeld door mee te doen met OVMiles. Vaste klanten die stoppen met het papieren treinkaartje zou je ook kunnen belonen.

De huidige werkwijze zorgt voor veel negativiteit. Maar waarschijnlijk zijn ze daar bij het spoorbedrijf al aan gewend. En dat is jammer. Wat mij betreft mag NS klantgerichter worden. Daarbij hoort: voor specifieke groepen specifieke producten en specifieke informatiemiddelen. En dus ook een papieren treinkaartje en gele vertrekstaten voor mensen die dat nog wel op prijs stellen.