fbpx

Meer privacy, comfort en veiligheid in nieuw slaaptreinontwerp

05 jul 2024 11:48

De slaaptrein van de toekomst is meer gericht op privacy, comfort en veiligheid en kan zowel overdag als ‘s nachts worden ingezet. Tot die conclusie komt Annabelle Out in haar afstudeeronderzoek voor de TU Delft, waarvoor ze een virtualrealitymodel maakte van haar ideale nachttrein.

Door de groter wordende vraag naar duurzaam reizen zijn slaaptreinen weer bezig aan een opmars. Nederland kreeg er de afgelopen jaren een handvol nieuwe verbindingen bij, bijvoorbeeld met Zürich, Innsbruck, Wenen en Praag. Maar wie nu de slaaptrein neemt, komt vaak van een koude kermis thuis. De nacht zittend doorkomen is wakker worden als een zombie, een couchette deel je vaak met vreemden en als je geïnvesteerd hebt in een luxe slaapcabine, is op de Nightjetverbindingen de kans aanwezig dat je rijtuig defect is en je alsnog naar de gang verwezen wordt.

Dat moet vast anders kunnen, dacht Annabelle Out. Voor haar afstudeeronderzoek naar een treinontwerp dat zowel voor dag- als nachtinzet geschikt is, kwam ze uit op een design dat zelfs voor meer comfort, privacy én veiligheid zorgt. “Ik heb geprobeerd om twee aspecten van de slaaptrein te verbeteren”, legt Out uit. “Allereerst de inzetbaarheid van de nachttrein. Materieel is duur en bijna niet te verkrijgen. Dus als je één trein bouwt die zowel dag als nacht kan rijden, ben je minder kosten kwijt voor het rijtuig. En dan kan hij dus dag en nacht rijden in plaats van dat hij overdag stil moet staan ergens.”

Comfort

Wat betreft de reizigers was het voor Out prioriteit om wat te doen aan het comfort. “De huidige nachttreinen zijn best wel verouderd. Dus ik heb vooral gelet op welke factoren belangrijk zijn om het comfort omhoog te krijgen. Het grote doel is natuurlijk om meer mensen voor korte afstanden in Europa met de trein te laten gaan in plaats van met het vliegtuig.”

Dat slaaptreinen momenteel niet je-van-het zijn, had Out snel genoeg door toen ze voor haar onderzoek een trip naar Zürich maakte. “Ik deelde mijn slaapcoupé met drie vrouwen en dat was best wel krap. Ik vond het ook vervelend dat je met z’n allen moet bepalen wanneer je gaat slapen. Dus je moet met z’n allen gaan omkleden daar, met vreemden, en dan: oké, we gaan nu slapen. Ik lag ook nog op het onderste bed, dus we zaten met z’n allen op mijn bed eigenlijk. Dat vond ik vervelend, ik miste echt een stukje privacy.” Out was niet de enige in de slaaptrein naar Zürich die de nacht moeizaam doorkwam. “Ik deed voor mijn onderzoek ook interviews met medereizigers en ik had een enquête gemaakt. ‘s Ochtends zaten de mensen in de luxe cabines er nog wel goed bij, maar de reizigers met zitplaatsen heb ik maar overgeslagen; iedereen zat er zo ellendig bij.”

Drempel wegnemen

Met haar ontwerp hoopt Out vooral een drempel weg te nemen bij reizigers die nu niet snel een slaaptrein zouden nemen. “Ik geloof echt in het concept van slaaptreinen. Ik denk dat de voornaamste drempel die ik met dit concept wilde wegnemen, het gebrek aan privacy is. Ik denk dat mensen steeds individualistischer willen reizen. Vooral mensen met een wat hoger inkomen, die voornamelijk vliegen of de auto pakken, wil ik ook in de nachttrein krijgen. Maar dat soort mensen gaan niet met vijf of vier anderen in zo’n kleine ruimte liggen, dat gaan ze gewoon niet doen. Het gaat stinken, ze hebben te weinig privacy dan. In mijn nachttrein heb je die privacy wel. Maar als je met z’n tweeën reist, of zelfs met vier, dan kun je nog wel met elkaar reizen.”

De ÖBB nam onlangs volledig nieuwe slaaptreinrijtuigen in dienst, voorzien van speciale eenpersoonscapsules voor wie rustig en alleen wil slapen. “Ik heb daar ook over nagedacht”, vertelt Out. “Het lijkt mij erg fijn dat je je eigen ruimte hebt waarin je ook rechtop kunt zitten. Dat het een beetje klein is, maakt mij niet uit, als je maar kunt liggen. Alleen zijn deze rijtuigen niet bruikbaar voor inzet overdag. Dat was mijn puzzel: overdag wil je wat meer openheid, ‘s nachts juist meer je eigen hokje, afgeschermd van anderen.”

Efficiëntie

Haar idee van stoelen in de openheid die ‘s avonds makkelijk om te bouwen zijn tot afgesloten ligruimtes past daarom beter bij het vraagstuk. Spoorwegmaatschappijen zijn enthousiast, zegt Out, al vragen ze zich wel af in hoeverre het dag-nachtconcept in de praktijk tot zijn recht komt. “Ze zeggen bijvoorbeeld dat een trein niet 24 uur kan rijden, omdat er ook onderhoud nodig is. De schoonmaak moet ook tussendoor. Maar ja, als je denkt in efficiëntie, dan is het eigenlijk raar dat we nu rijtuigen hebben die alléén overdag gebruikt kunnen worden, en rijtuigen die alléén ‘s nachts ingezet kunnen worden.”

Het uiteindelijke concept voor een nieuw slaaprijtuig biedt ruimte aan 72 tot 80 passagiers overdag en 36 tot 40 ‘s nachts. Dat is gelijk aan of zelfs meer dan de capaciteit die veel (slaap)treinen nu hebben. Sociale controle is voor Out een belangrijke factor geweest tijdens het ontwerp, zonder af te doen aan de privacy. “Als je zit of ligt, ben je afgeschermd van anderen. Maar als je dan een beetje omhoog gaat of gaat staan, dan kun je gewoon in de coupé kijken. Stel dat iemand om hulp roept, dan kan je gelijk kijken. Verder zijn er wel wat schermen van troebel glas, om toch een beetje privacy en geluidsdemping te geven.”

Over elkaar heen klimmen

Geen zespersoonscoupés meer is wat betreft Out ook een flinke verbetering. “Als je daar met z’n zessen zit, dan zit je opgepropt en iedereen ligt naast elkaar. Als je zo’n coupé met drie mensen deelt, is dat al comfortabeler. Maar als degene bij het raam of in het midden naar het toilet moet ‘s nachts, moet hij over iedereen heen klimmen. In mijn ontwerp kun je, ook als je bij het raam zit, makkelijk bij de gang komen zonder anderen te storen.”

Out hoopt dat haar ontwerp landt bij slaaptreinexploitanten als Europeaan Sleeper en de ÖBB. “De vraag naar nachttreinen is aan het terugkomen. De reacties die ik krijg van mensen op wie ik mijn ontwerp met virtual reality heb getest, zijn positief. Ik hoop dat dit ontwerp een nieuwe impuls kan geven aan slaaptreinen, zodat mensen denken: nou, laat ik dat eens proberen.”

5 8 stemmen
Artikel waardering
31 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Peter van den Berghe
20 dagen geleden

Het is een goede zaak dat hierover wordt nagedacht. We leven niet meer in e negentiende eeuw. Overigens zou men voor zitcabines ook nog best een verbetering kunnen doorvoeren. In vliegtuigen maakt men gebruik van verstelbare stoelen die in ieder geval meer comfort bieden dan de huidige stoelen in een zitrijtuig.

Dries Molenaar
20 dagen geleden
Antwoord aan  Peter van den Berghe

Verstelbare stoelen zorgen voor veel ergernis. Er zijn al maatschappijen die ze niet meer installeren. Vroeger op de de MAT64 intercities was het ook niet erg rustgevend.

Gert-Jan Hondelink
20 dagen geleden
Antwoord aan  Dries Molenaar

Je bedoelt natuurlijk Mat 54. Mat 64 was niet bedoeld voor intercity’s, al werd het wel sporadisch in intercitydiensten ingezet, en in Mat 64 zijn nooit verstelbare stoelen geweest.

Dries Molenaar
17 dagen geleden
Antwoord aan  Gert-Jan Hondelink

een trein met zo’n neus. Als kleine jongen heb ik de treinstelnummers niet genoteerd.
Rotterdam groningen met die kutstoelen, het was vreselijk.

Andre
20 dagen geleden

In China zijn er treinen met businessclass stoelen die ook in vliegtuigen worden gebruikt. In Indonesië reed ik in een touringcar ook met zo’n lie-flat-business class stoel.
Leuk zo’n onderzoek. Maar misschien moet men kijken of soortgelijke businessclass stoelen goedkoper en duurzamer kunnen worden gemaakt en vervolgens in massa in wagons worden geplaatst. Ik denk dat het dan op een gegeven moment wel rendabeler wordt en ook betaalbaar.

Paul Lamote
20 dagen geleden
Antwoord aan  Andre

Verstelbare businessclass stoelen is ook een commercieel realistische optie die het overwegen waard is.

De nieuwe Nightjet zal vrees ik commercieel een probleemgeval blijven omdat het materieel erg weinig plaatsen heeft en overdag niet inzetbaar is.

Baardstaart
20 dagen geleden
Antwoord aan  Paul Lamote

Uiteindelijk moet de nachttrein zowel qua comfort, betaalbaarheid en bruikbaar moet zijn. Als dat hiet niet is wordt het een moeilijke strijd tegen het vlieguig, terwijl we alternatieven willen voor het niet al te schone vliegverkeer. Dit ook in ogenschouw genomen dat de gemiddelde leeftijd van de treinreiziger ook ouder is en men dan ook meer comfort wilt. Dingen die je met je 20/30ste doet, doe je minder makkelijk als je tegen de 60 bent.
Ik vind trouwens de cabine rijtuigen van ÖBB wel een hele mooie oplossing, maar helaas overdag volkomen onbruikbaar.

Jan
20 dagen geleden
Antwoord aan  Baardstaart

Vliegtuigen worden steeds schoner en ze zijn er nog mee bezig dus slecht argument

Hanzeboog
19 dagen geleden
Antwoord aan  Jan

Vliegtuigen worden schoner. Maar nooit zo schoon als treinen. Ondanks dat elektriciteit opgewekt moet worden voor treinen.

Het gaat om milieuwinst. Daarom maken ze reclame voor slaaptreinen.

Rogier de Wit
19 dagen geleden
Antwoord aan  Paul Lamote

Op zich hebben de nieuwe nightjets met hun mini cabins best veel capaciteit: 28 mini cabins + 3 vierpersoons ruimtes = 40 slapende personen per wagon.

Ik denk dat als deze nieuwe nightjets ook naar Amsterdam gaan rijden (ik begreep over een paar jaar), dat veel van de genoemde nachttrein-problemen tot het verleden behoren.

Paul Lamote
20 dagen geleden

Het positieve van dit onderzoek is dat het ontwerp zowel overdag als ‘s nachts inzetbaar is waardoor het financieel allemaal wat realistischer wordt.

Baardstaart
20 dagen geleden
Antwoord aan  Paul Lamote

Zeker mee eens. Hier valt veel te winnen, maar dan wel geschikt voor de eisen van de hedendaagse reiziger. Ben blij dat men hier serieus over nadenkt om het product nachttrein aantrekkelijker te maken en hiermee mensen uit het vlieguig de trein in te krijgen en ook mensen, die al ietsje ouder zijn
Trouwens de oude 6 persoons couchettes zijn ook geschikt voor overdag gebruik, maar steeds minder mensen willen zo nog reizen. Je klapt alle bedden in en je hebt een 6 persoons zit cabine. Leuk als je jong bent, maar als je ouder ben wil je toch wat meer comfort en rust.

Dries Molenaar
20 dagen geleden
Antwoord aan  Paul Lamote

Het is virtueel, Van de feitelijke uitvoering is men nog ver weg. Grote kans dat het ook helemaal niet kan.
Het is onvermijdelijk dat slaapwagons maar één rit dag zullen blijven doen. Vaak is die wel 8 tot 10 uur onderweg, dat is al de helft van de tijd. Ook voor een zitrijtuig is dat wel het maximum bij zulke reisafstanden. Daar is dus niets te winnen.
De oplossing voor slaapwagons ligt bij een overvloed aan kleine coupés. Met één of twee slaapplaatsen en eigen bad en sanitair. Onvermijdelijk dat het dan dubbeldekkers worden. Ook valt nog te denken aan de beroemde japanse slaap hokjes. Niet zo leuk maar wel privé.
Het nieuwe model van Nightjet was al aardig op weg. Men is er mee bezig. Dat het uiteindelijk een hotelprijs wordt plus de vervoersprijs is onvermijdelijk.
NB De slaaptrein was toch vroeger in Europa zes zitplaatsen en ‘s avonds na het uitreiken van de lakens de bedden uitklappen met hulp van de steward en allen tegelijk gaan slapen. Niks debat. In Afrika was het geloof ik met vier.

Laatst bewerkt op 20 dagen geleden door Dries Molenaar
Eend
19 dagen geleden
Antwoord aan  Dries Molenaar

Ik heb vroeger met La Puerta del Sol gereisd van Parijs naar Madrid.
Deze trein vertrok om 18.00 en kwam aan in Madrid om 9.00.
Een prachtige tijd. Dus rit van 15 uur is acceptabel mits er goede voorzieningen zijn voor diner en ontbijt zijn. Momenteel heeft de Egyptische spoorwegen nieuwe hotel treinen bij Talgo besteld. Deze hotel trein heeft T 4 , Single/ double met toilet en douche, restaurant rijtuig en service rijtuigen met dieselgenerator. Maximale snelheid 160 km per uur. De treinen zullen vrij kort zijn zo ongeveer 16 rijtuigen. Indien een trein met comfortabele relax stoelen dan zou trein ongeveer 28 rijtuigen en locomotieven ongeveer 400 meter zijn. Dan kunnen er verbindingen naar Rome, Alicante, Barcelona en Madrid gemaakt kunnen worden. Overdag 250 tot 280 km per uur en ‘ s nachts 200 tot 250 km per uur. Op zich is het onderzoek goed maar klassieke rijtuigen worden in west Europa bijna niet meer gebruikt.

Hanzeboog
19 dagen geleden
Antwoord aan  Eend

Talgo slaaprijtuigen geschikt voor maximaal 250 – 280 km p/u moet nog ontwikkeld worden.

Maar twijfel er niet aan dat als RENFE Talgo de order geeft om dergelijke snelle nachttreinen te ontwikkelen ze dat kunnen. Talgo AVRIL wordt al ontwikkeld.

Vraag tussendoor: Wanneer gaat Talgo AVRIL in Spanje rijden?

Eend
19 dagen geleden
Antwoord aan  Hanzeboog

De Talgo Avril rijdt sinds mei van dit jaar op de volgende lijnen ; Madrid – Galicië, Gijon- Madrid – Valencia en Barcelona – Madrid (AVLO). Het is interessant wat uw ervaringen zullen zijn. De. Talgo bouwt de rijtuigen op met dwars verbindingen. Hoe meer dwarsverbindingen hoe hoger de maximale snelheid wordt. De wielset is wel verschillend.

Dries Molenaar
17 dagen geleden
Antwoord aan  Eend

16 is zo’n beetje het langste wat je in NL kan zien rijden. De London Velaro of een ICng 2×8 🙂
en natuurlijk de Walt Disney Thalys of wellicht de zon-express

Laatst bewerkt op 17 dagen geleden door Dries Molenaar
Bert Sitters
19 dagen geleden
Antwoord aan  Dries Molenaar

De slaaptrein van Amsterdam naar Ventimiglia V.V. reed ook een aanzienlijk deel van de rit als dagtrein. Deze trein vertrok om 15:54 uiit Amsterdam en was om 11:20 uur. (10:20 Nederlandse tijd) in Ventimiglia. De ligplaatsen werden opgeklapt en het werden gewoon zitplaatsen.
De nachttrein van Parijs naar Amsterdam zat vanaf Roosendaal naar Amsterdam gewoon in de binnenlandse dienstregeling.

Jesse
19 dagen geleden
Antwoord aan  Bert Sitters

Precise, ik snap het argument dat huidige nachttreinen overdag geen doesn’t kunnen doen niet zo. Sterker nog, het Zweedse Snalltaget gebruik couchettes in dagtreinen. Hierbij bieden ze zelfs de optie om een prive coupe te reserveren. Lijkt me ideal voor de kieskeurige consumer die privacy wil.

Er zit denk ik wel een uitdaging in de tijd die nodig is voor schoonmaak en bedden opmaken.

Paul Lamote
19 dagen geleden
Antwoord aan  Dries Molenaar

Met een “hotelprijs+vervoersprijs” zal de nachttrein niet verder komen dan een hele kleine nichemarkt.

Bert v.d.Bus
19 dagen geleden

Iemand zei “dit is Annabelle.Ze staat dus op het station!” Inderdaad valt daar nog wat winst te behalen;slim gedaan! Jaren geleden met de nachttrein van Duisburg naar Poznan.In de gedeelde slaapcouchette met een Dikke Duitser die elk half uur een wake-upcall uit zijn anus liet ontsnappen.Uiteindelijk midden in de nacht wakker gebonsd door Poolse douane die paspoort wilde zien.Je rolt dan uiteindelijk als een zak hooi een pools perron op,om over te stappen in een afgeragde Amsterdamse tram.

Eend
19 dagen geleden
Antwoord aan  Bert v.d.Bus

Het is beter om eenpersoons slaapcoupe te reserveren dan indeling met vreemde reizigers.

Baardstaart
19 dagen geleden
Antwoord aan  Eend

Dan kom je eigenlijk weer uit op de capsule hotel indeling van de ÖBB. Dit is de betaalbare variant van een een persoons cabine. Alleen is dit soort wagons niet geschikt voor daggebruik

Dries Molenaar
17 dagen geleden
Antwoord aan  Baardstaart

dat hoeft ook niet, de trein is met 8 tot 10 al efficient genoeg in gebruik.

Paul Lamote
19 dagen geleden
Antwoord aan  Eend

Dit is kassa.

Eend
19 dagen geleden
Antwoord aan  Paul Lamote

Aan Paul Lamote. De nachttreinen zijn ook duur omdat ze niet 100% bezet zijn en niet de maximale lengte hebben.
Door tarief differentiatie zou een betere bezetting kunnen komen.

Bert Sitters
18 dagen geleden
Antwoord aan  Bert v.d.Bus

Je zou die dikke maar naast je hebben op zo’n krappe vliegtuigstoel

Dries Molenaar
17 dagen geleden
Antwoord aan  Bert Sitters

inderdaad, dikkerds zijn overal een plaag.

Bert v.d.Bus
14 dagen geleden
Antwoord aan  Bert Sitters

Als hij in het vliegtuig zijn wake-upcalls de vrije loop laat,blaast hij zomaar een deurpaneel naar buiten.Overleef je trouwens ook wel,mits je de veiligheidsriemen draagt.

Suzanne
18 dagen geleden

Wij zijn grote fan om het treinreizen een duw te geven.Jammer genoeg onze nightjet OBB van mei was een complete flop op de terugreis:2 pers cabine met eigen badkamer betaald maar doorgebracht in 6 slapers cabine, moeten uitstappen in Mannheim en op eigen houtje terugweg naar Brussel vinden.Mijn knieproblemen (waarvoor we een rechtstreekse verbinding Brussel – Wenen hadden geboekt) maakten het natuurlijk niet gemakkelijker.

Dries Molenaar
17 dagen geleden
Antwoord aan  Suzanne

de onbetrouwbaarheid doet veel schade voor de komende jaren.