Mondkapjes verplicht in het OV. Wat mag wel, en wat niet?

Vanaf maandag 1 juni is het dragen van een mondkapje verplicht in het openbaar vervoer. Die regel zal zonder twijfel vrijwel heel Nederland bereikt hebben. Maar mag je onderweg iets eten? Geldt de plicht ook voor kinderen? En ben je verplicht om naast het raam plaats te nemen? Over die vragen is veel minder duidelijkheid. Daarom heeft Treinreiziger.nl een aantal vraag en antwoorden op een rij gezet.

Zijn kinderen verplicht een mondkapje te dragen in het openbaar vervoer?

Nee. Kinderen tot en met 12 jaar hoeven geen mondkapje te dragen. Het RIVM gaat er vanuit dat kinderen het coronavirus in veel mindere mate overdragen aan anderen, en ook zelf veel minder snel besmet raken. Iedereen ouder dan 13 jaar is verplicht een mondkapje te dragen.

Mag ik onderweg iets eten en drinken?

De regels lijken op het eerste gezicht duidelijk. Een mondkapje is verplicht. Punt. En wie die niet draagt kan een boete van 95 euro krijgen. Toch blijken de regels minder strikt te zijn dan ze op het eerste oog lijken. Want op de vraag of het antwoord even af mag om iets te eten en te drinken antwoord Rijksoverheid.nl: “Zet het mondmasker zo min mogelijk op en af.”

Is het mondkapje ook verplicht op stations?

Nee. Op stations is het wel verplicht om 1,5 meter afstand te houden.

Wanneer moet ik het mondkapje opzetten?

Op stations zijn mondkapjes weliswaar niet verplicht, maar in de trein wel. Om het in- en uitstappen snel te laten verlopen geldt het uitgangspunt om het mondkapje al op het perron op te zetten, en het mondkapje pas af te zetten als u bent uitgestapt.

Kan ik één mondkapje voor heel de dag gebruiken?

De bedoeling is één mondkapje per reis. Reist u op een dag zowel heen als terug, is het de bedoeling dat u voor beide reizen een nieuw dan wel gewassen mondkapje gebruikt.

Kan ik een boete krijgen als ik een medisch mondkapje gebruik?

Nee, dat niet. Buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA) zullen in het algemeen ook niet in staat zijn om een medisch mondkapje direct te herkennen. Het kabinet spreekt ons aan op onze eigen verantwoordelijkheid om medische mondkapjes niet te kopen, en beschikbaar te houden voor medisch personeel.

Moet ik in de trein of de bus verplicht naast het raam zitten?

Het uitgangspunt in het openbaar vervoer is de zitplaatsen te gebruiken. Pedro Peters, voorman van de vereniging van Nederlandse OV-bedrijven legt echter uit dat dit een richtlijn is, geen verplichting. “De groene stickers zijn hulpmiddelen. Het zijn geen gebod of verbodsborden”, legt Peters uit in het NOS programma Het coronavirus: feiten en fabels. Het advies is dus om dus alleen naast het raam te zitten, maar als er een goede reden is om dat niet te doen, dan mag dat.

Kan ik een sok of een sjaal als mondkapje gebruiken?

Ook die vraag werd bij de NOS beantwoord door Pedro Peters. Hij stelt dat een sok of een sjaal niet voldoende is. Voor wie zelf een mondkapje wil maken heeft de Rijksoverheid een voorbeeldinstructie gemaakt.

Waar kan ik mondkapjes kopen?

Op veel plekken. Bijvoorbeeld op verschillende websites, in supermarkten en bij drogisterijen. Zelfs op een aantal stations kun je ze kopen, maar niet op alle stations. Treinreiziger.nl heeft ook een aantal adverteerders die mondkapjes verkopen: HEMA en Care Delta. Zie ook: Waar koop ik mondkapjes voor het openbaar vervoer?

Wie bepaalt of mijn reis noodzakelijk is?

Dat bepaal je als reiziger uiteindelijk zelf. NS heeft zijn communicatie ook iets aangepast. Het bedrijf heeft het niet meer over noodzakelijke reizen, maar roept op om alleen de trein te gebruiken als het echt nodig is.

Hoe zinvol is een mondkapje?

Daar wordt verschillend over gedacht. Het RIVM heeft altijd volgehouden dat mondkapjes slechts zeer beperkt effect hebben. Op de mondkapjesplicht heeft het Outbreak Management Team (OMT) dan ook “geen positief advies gegeven voor het gebruik van mondmaskers”, citeert De Limburger RIVM-voorman Van Dissel. Maar, er is echter ook geen negatief advies gegeven. De discussie lijkt echter vooral in Nederland te spelen, en in veel mindere mate in de landen om ons heen. Daar worden mondkapjes in het algemeen als zinvol ervaren.