Van Veldhoven negeert advies RvS over omvorming ProRail

Minister Stientje van Veldhoven zet de omvorming van ProRail door. Dat terwijl de Raad van State – de onafhankelijk adviseur van de regering – voorstelt het besluit te heroverwegen en aan te passen. Dat blijkt uit stukken die maandag naar de Tweede Kamer zijn gezonden.

zbo

Het belangrijkste bezwaar van de Raad van State (Rvs) is dat de minister onvoldoende duidelijk maakt wat de meerwaarde van de omvorming van ProRail is. Daardoor, zo stelt de RvS, is het nu niet vast te stellen of de omvorming van ProRail nu doeltreffend is. Gezien de bezwaren die de Raad van State heeft, is het advies om het voorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen, “tenzij het is aangepast”.

Minister Van Veldhoven volgt het advies van de RvS echter niet op. Ze heeft haar voorstel inmiddels naar de Tweede Kamer gestuurd, met als doel dat ProRail per 1 januari 2021 is omgevormd tot een zogeheten zelfstandig bestuursorgaan (zbo). Daarmee denkt de bewindsvrouw meer grip te krijgen op de spoorbeheerder. Maar de Raad van State wijst ook op de mogelijkheden waarmee dat bereikt kan worden binnen de bestaande kaders. “Zo kunnen de statuten van de vennootschap worden aangepast”, aldus het advies. Ook wijst de RvS erop dat de prestaties van ProRail momenteel goed zijn. “Het wetsvoorstel lost in zoverre geen knelpunten op.”

Financieel

De omvorming brengt risico’s mee, stelt de RVS. “De voorgestelde ingreep zal evenwel kosten, inspanningen en risico’s met zich brengen. (…) Deze risico’s zijn financieel, juridisch of organisatorisch van aard, en kunnen negatieve gevolgen hebben voor het draagvlak voor het beleid voor de spoorsector.” De minister vindt de financiële risico’s te overzien. Ze wijst erop dat de omvorming tussen 2018 en 2021 in totaal 8 miljoen euro kost. “Ter vergelijking: uitgedrukt in de totale uitgaven van ProRail van ca. € 10 miljard in die periode gaat het om ca. 0,08%”, schrijft Van Veldhoven.

De omvorming van ProRail heeft financiële gevolgen. Het bedrijf zal straks niet meer BTW-plichtig zijn. Bedrijven die BTW-plichtig zijn kunnen de BTW die ze betalen zelf aftrekken. Dat kan straks niet meer. Daardoor is ProRail straks meer geld kwijt. Omdat die kosten niet mogen worden doorberekend, zal het kabinet met een compensatie komen.