Treinreizigers keren niet terug, NS maakt opnieuw (operationeel) verlies

De Nederlandse Spoorwegen (NS) waren in de eerste jaarhelft opnieuw verlieslatend. De spoorvervoerder wist namelijk niet voldoende tickets te verkopen om alle kosten in de operatie te dekken. De reizigersaantallen liggen nog altijd fors onder het niveau van voor corona.

Forens blijft weg

Volgens het bedrijf nemen op een gemiddelde werkdag momenteel ongeveer 1,1 miljoen mensen de trein. Voor de pandemie ging het nog om 1,3 miljoen reizigers. Het gaat dus om een afname van ongeveer 15 procent. Met name forenzen blijven weg, en daar werd juist op verdiend. Forenzen zijn er nog steeds, maar vooral op dinsdag en donderdag. Op maandag, woensdag en vrijdag zijn de treinen rustiger geworden.

NS zegt dat het reisgedrag van treinreizigers blijvend veranderd lijkt. “De spoorsector opereert in een moeilijke periode met veranderend reisgedrag”, verklaart president-directeur Wouter Koolmees. “Nederland reist weer vaker met de trein, maar we hebben nog altijd fors minder reizigers dan voor corona. Dit zien we ook terug in onze financiële prestaties.”

Gewend geraakt aan anders reizen

Een deel van de ov-reizigers zal blijvend niet of minder vaak met de trein meer reizen. Dat denkt ook Erik Verhoef, hoogleraar vervoerseconomie aan de Vrije Universiteit Amsterdam (VU). Volgens hem hebben veel treinreizigers tijdens de coronapandemie naar alternatief vervoer gekeken. “In de trein waren de besmettingsrisico’s groter. Reizigers hebben een auto of e-fiets aangeschaft en zijn die na corona blijven gebruiken, omdat ze eraan gewend zijn geraakt en een auto of e-fiets een aantal jaren mee blijft gaan.”

Mensen werken na corona nog steeds regelmatig thuis, vooral op maandagen, woensdagen en vrijdagen, aldus Verhoef. Dit effect versterkt zichzelf, zegt hij. Als veel mensen thuisblijven, zien anderen geen reden om wel naar werk te reizen. Ook speelt volgens hem mee dat veel bedrijven willen verduurzamen en daarom werknemers vaker thuis laten werken.

Betrouwbaarheid

Sommige reizigers die voor corona met de trein gingen, gaan dat na verloop van tijd wel weer doen, denkt Verhoef. Wanneer die reizigers terugkomen, hangt volgens hem af van veel factoren. “Als treinen minder vaak uitvallen en personeelstekorten worden opgelost, vergroot dat de betrouwbaarheid van de trein”, geeft hij als voorbeeld. Afgelopen jaren vielen veel treinen uit, vanwege onder meer personeelstekorten en storingen. Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) zei vorig jaar dat het nog tot 2025 kan duren voordat het ov even druk is als voor corona.

Op termijn zal NS dus wel weer boven het oude niveau uitkomen. In 2018 ging ProRail ervan uit dat het aantal treinreizigers in 2030 fors gegroeid zou zijn, mogelijk met wel 45% meer treinreizigers. Inmiddels is wel duidelijk het aantal treinreizigers niet zo sterk zal groeien.

Operationeel verlies teruggedrongen

NS zag in de eerste jaarhelft wel financieel herstel vergeleken met een jaar terug. De opbrengsten liepen exclusief overheidssteun op van 1,3 miljard tot bijna 1,9 miljard euro. Het onderliggende operationeel verlies werd teruggedrongen van een min van 225 miljoen naar 26 miljoen euro verlies. Volgens het bedrijf is dit echter “nog steeds onvoldoende voor een financieel gezonde NS”. De komende jaren blijven volgens de onderneming daarom “financieel uitdagend”.

Onder de streep slaagde de NS er overigens wel in om zwarte cijfers te schrijven. Dat komt onder meer door vergoedingen door de overheid. Een woordvoerster van de NS wil desgevraagd niet ingaan op vragen over de mogelijke consequenties van de financiële moeilijkheden voor bijvoorbeeld de investeringen.

Incidenten

NS was in de eerste helft van het jaar ook druk bezig met het terugdringen van het tekort aan conducteurs en machinisten. In totaal zijn er de laatste tijd meer dan 2700 collega’s bij gekomen, zegt het bedrijf. Ook kampte de NS met verschillende incidenten. In april was er bijvoorbeeld het treinongeval bij Voorschoten, waarbij de bestuurder van een bouwkraan overleed. Daarna konden ruim twee weken geen treinen rijden tussen Leiden Centraal en Den Haag Mariahoeve. Verder reden er dik een week geen treinen op het traject Den Bosch-Eindhoven vanwege dassenburchten onder het spoor. En in juni zorgde een storing bij een post van de verkeersleiding voor grote hinder in Amsterdam en omgeving.

(c) ANP / Treinreiziger.nl