‘Verleng treinen door minder snel tweede conducteur in te zetten’

De Nederlandse Spoorwegen kampen met een hoog tekort aan personeel. Vooral het tekort aan conducteurs is groot. Daardoor worden er steeds meer treinen geschrapt. Het leed kan deels verkleind worden door minder snel een tweede conducteur in te zetten. Dan kunnen er meer treinen verlengd worden en hoeven er minder treinen opgeheven worden. Dat stelt redacteur Hildebrand van Kuijeren van Treinreiziger.nl.

Opinieartikel

Bakkennorm

Sinds jaar en dag heeft NS normen wanneer een tweede conducteur nodig is. De zogenoemde bakkennorm bepaalt vanaf hoeveel rijtuigen een ‘tweede man’ nodig is. In de regel is er vanaf zeven rijtuigen een tweede conducteur nodig. Op de hogesnelheidslijn is er altijd een tweede conducteur nodig, en bij Koplopers (ICMm) is dit vanaf acht rijtuigen. Ook bij Sprinters zijn de normen weer iets anders. Maar samengevat: veel treinen hebben een tweede conducteur nodig. Dat is nodig voor de veiligheid, stelt NS.

En veiligheid is belangrijk, uiteraard. Maar in hoeverre komt de veiligheid in het gevaar als de normen worden versoepeld? Dat waag ik te betwijfelen. Reizigersvereniging Rover wees er eerder al op dat NS tijdens de coronacrisis zelf de normen ook even had losgelaten. Nu is het spoorbedrijf daar weer van teruggekomen, omdat de treinen weer voller zijn. Met de huidige drukte zouden om de veiligheid te kunnen garanderen weer de oude normen nodig zijn.

Conducteur bij Sprinters

Maar is een Sprinter zonder conducteur onveilig? Arriva, Keolis en Transdev/Connexxion zetten meestal geen conducteur in. Toch voldoen ook die treinen aan de wettelijke veiligheidsnormen en hoef je je niet onveilig te voelen als je met een dergelijke trein reist.

Sterker nog, NS zet zelf tussen Alphen aan den Rijn en Gouda ook treinen in zonder conducteur. Dat kan, omdat die treinen niet onder het hoofdrailnet vallen maar onder een regionale concessie. Daar heeft NS een succesvol bod uitgebracht waarbij een conducteur niet standaard aanwezig is. En ook daar zijn de treinen uiteraard nog gewoon veilig. Waarom zouden Sprinters tussen bijvoorbeeld Leeuwarden en Zwolle dan wel per se een conducteur moeten hebben? Datzelfde kun je je bij veel meer trajecten afvragen.

Buitenland

Een woordvoerder van de NMBS vertelde aan Treinreiziger.nl al eens dat er bij onze Zuiderburen geen strikte normen zijn zoals in Nederland. In de regel is daar één conducteur tot tien dubbeldeksrijtuigen prima. Maar dat is geen wet van Meden en Perzen. Het kan dus voorkomen dat ook een langere trein één conducteur heeft. Of juist een kortere trein twee conducteurs. En uiteraard nemen ze ook in België de veiligheid serieus.

Naar wat ik begrepen heb, gelden de Nederlandse normen ook niet bij NS-dochter Abellio. Wel zijn er in het Verenigd Koninkrijk richtlijnen wanneer een tweede conducteur wordt ingezet. Dat heeft dan niet zozeer te maken met het vertrekproces veilig laten verlopen, maar meer met sociale veiligheid. Er is dan vaak een tweede conducteur bij intercity’s, als een trein geen doorloopkop heeft. Bij regionale treinstellen is er vaak zo’n doorloopkop, en anders is er vaak een tweede conducteur bij meer dan twee treinstellen.

Creatieve maatregelen

Moeten conducteurs op Sprinters dan altijd geschrapt worden? Of is een tweede conducteur altijd overbodig? Zeker niet. Sommige stations zijn gelegen in een bocht, en daardoor minder overzichtelijk. Dan kan de veiligheid in het geding komen. Datzelfde geldt bij tunnels. Een conducteur vertelde mij eerder dat hij er geen problemen mee zou hebben om negen rijtuigen Koploper (ICMm) in het algemeen alleen mee te nemen maar dat hij dat in de Schipholtunnel toch minder fijn zou vinden, met het oog op een eventuele evacuatie.

Wat mij betreft moet er dan ook serieus gekeken worden naar de veiligheidsissues. In situaties waar een tweede conducteur nodig is, moet deze ook zeker ingezet worden. Maar er zullen ook genoeg voorbeelden te vinden zijn waar dit niet direct nodig is. Of introduceer op specifieke stations zogenoemde vertrekassistenten. Een dergelijke medewerker kan dan een conducteur op een station assisteren om de trein veilig te laten vertrekken, bijvoorbeeld bij stations in een bocht.

Gelukkig zit er bij NS ook beweging in. Zo schrijft Dagblad van het Noorden dat FNV Spoor akkoord is als er in 2023 als noodmaatregel beveiligers worden ingehuurd. Die zouden dan een tweede conducteur kunnen vervangen. Ook dat is een goed voorstel dat nodig is om de impact van het personeelstekort te minimaliseren. Wat mij betreft zijn dit soort creatieve maatregelen nodig om te zoeken naar mogelijkheden om de reiziger zo min mogelijk het dupe te laten zijn van het personeelstekort.