fbpx
Foto: Stefan Verkerk / Treinreiziger.nl

De revolutie van openOV-data: tien jaar actuele reisinformatie

10 nov 2023 16:37

In een tijdperk waarin we gewend zijn geraakt aan het gemak van realtime reisinformatie, is het moeilijk voor te stellen dat dit nog niet zo lang geleden anders was. Slechts een decennium geleden was het vinden van informatie over waar de bus zich bevindt of hoeveel vertraging de trein heeft veel minder vanzelfsprekend. Dankzij de tomeloze inzet van Stichting OpenGeo is dat veranderd. De drijvende kracht achter openOV-data is Stefan de Konink. Met hem blikken we terug op tien jaar openOV-data. Op 23 november wordt dit jubileum gevierd met een gratis congres in Den Haag.

Begrafenis gemist door slechte reisadviezen

Het is niet overdreven om te zeggen dat Stefan de Konink een decennium geleden de wereld van het openbaar vervoer op zijn grondvesten deed schudden. In die tijd was ov-data het intellectuele eigendom van vervoerders, en er was weinig bereidheid om deze gegevens te delen. Actuele reisinformatie was schaars, beperkt tot de Nederlandse Spoorwegen (NS) en was daarnaast alleen beschikbaar bij haltes. Vervoersbedrijven hielden deze waardevolle data angstvallig voor zichzelf.

Het keerpunt kwam toen Stefan de Konink tien jaar geleden mede door persoonlijke frustratie extra gedreven werd zich in te zetten voor open data. Hij miste in die periode zowel een bruiloft als een begrafenis vanwege gebrekkige reisadviezen. Dit markeert het begin van openOV, een initiatief van Stichting OpenGeo. Op dat moment was De Konink al betrokken bij OpenStreetMap, dat zich bezighield met het creëren van open kaarten. Informatie over bushaltes ontbrak daar echter op. 

Weerstand

De weg naar het delen van ov-data was echter bezaaid met obstakels. “We moesten ambtenaren echt overtuigen van het nut van het delen van deze gegevens. We deden beloftes, waaronder het bewijs leveren dat een nationale reisplanner überhaupt met actuele data kon werken”, blikt De Konink terug. 

In de ov-sector waren er ook geluiden die pleitten voor het exclusief houden van ov-data voor vervoerders. Partijen zoals 9292 waren sceptisch over het initiatief, omdat ze gewend waren de enige aanbieder te zijn van deur-tot-deur reisadvies. Dit leidde tot aanzienlijke weerstand tegen openOV. De Konink: “Dat hoeft niet erg te zijn. Mijn ervaring is dat het goed is als binnen een organisatie het beeld bestaat dat de ander de echte vijand is. Als dat een fictieve persoon is, kun je daar nog enige afstand van bewaken. Het wordt pas problematisch als die bedrijven jouw cluppie als de grootste bedreiging van hun voortbestaan zien en met een vrijwel ongelimiteerd budget oorlogje kunnen gaan voeren”.

Nationale databank

Toch kreeg openOV niet alleen maar tegenstand. Dankzij adviezen van Michiel Beck en Gé van Toorenburg van het Ministerie van Infrastructuur om zijn club een “reisinformatiesysteem” te noemen, kwam hij verder. Daardoor had hij opeens de Wet Personenvervoer 2000 aan zijn kant. Daarnaast hebben personen als Joost van Os (Vervoerregio Amsterdam), Corina de Jongh (Railforum) en Gerbrand Klijn (voormalig Provincie Noord-Brabant) aanzienlijk bijgedragen aan het succes van het initiatief. “Zonder de hulp van hen hadden we nu waarschijnlijk met lege handen gestaan”.

Het resultaat van alle inspanningen: de oprichting van de Nationale Data Openbaar Vervoer (NDOV), toegankelijk voor iedereen. Deze databank ontvangt gegevens van alle vervoerders en wordt gebruikt door platforms zoals Google Maps, maar ook door websites als rijdendetreinen.nl en treinposities.nl. En zelfs door vervoerders wordt de data nu gebruikt, zoals de Glimble-app van Arriva. Dat laat ook direct zien dat de verhoudingen met ov-bedrijven inmiddels veel beter zijn geworden. Het resultaat voor de reiziger mag er zijn: veel meer apps met goede actuele reisinformatie voor de reiziger.

Veel mogelijkheden

Hoewel de positieve effecten van open ov-data direct merkbaar zijn, rijst de vraag welke ontwikkelingen er de afgelopen vijf jaar zijn geweest. Volgens Stefan de Konink is er vanuit het perspectief van de reiziger eigenlijk weinig veranderd. “Hoewel er MaaS (Mobility as a Service) apps zijn gekomen, ontbreekt het besef dat het principe ‘winner-takes-all’ niet gaat werken. Daardoor komt er nu geen significante verbetering van de reisinformatie en zit je nog steeds aan verschillende appjes vast.”

De open-datagoeroe ziet nog veel mogelijkheden om open data verder te benutten. ProRail biedt tegenwoordig via spoordata.nl ook open data aan. “Dat creëert nieuwe kansen. Daarmee kan een app gemaakt worden waarmee mensen met een beperking virtueel over het perron kunnen lopen om te zien of ze obstakels zullen tegenkomen tijdens hun reis.” 

Europa

Er is echter nog veel werk aan de winkel. Stefan de Konink wijst erop dat verrassend genoeg uitgerekend Zwitserland en Noorwegen – beide niet lid van de Europese Unie – voorop lopen op het gebied van multimodale reisinformatie. Toch was Nederland het eerste land waar integraal geplande en actuele reisinformatie beschikbaar was als open data.

In Europa is er ook nog een wereld te winnen. Bijvoorbeeld om op Europees niveau te standaardiseren. Tevens is er op het gebied van tariefinformatie in Europa nog veel winst te behalen. De Konink: “In Zwitserland bestaat het in elk geval, want daar heb ik zelf de software voor geschreven, zodat het via een open koppelvlak opgevraagd kan worden. Maar dat is zeker niet in heel Europa het geval”.

OpenOV Congres
Op 23 november viert OpenGeo het tienjarig jubileum van openOV met een congres in Den Haag. Het congres begint om 13 uur. Aanmelden kan hier (en is gratis). Voorafgaand aan het congres ben je vanaf 11 uur welkom en is er maar liefst een paar terabyte aan historische data beschikbaar. De makers van o.a. rijdendetreinen.nl en treinposities.nl zullen aanwezig zijn. Niet alleen om data te delen, maar ook om ideeën uit te wisselen en vragen te beantwoorden over standaarden, reisplanners en programmeren.

Wie is Stefan de Konink?
De Konink is al jarenlang voorvechter van open data. Niet alleen binnen het openbaar vervoer. Hij is daarnaast oprichter van openkvk.nl en zet zich tegenwoordig ook in voor open data omtrent boeken. De Konink behoort tot de eerste twintig vrijwilligers die zich bezighielden met het realiseren van OpenStreetMap. Voor zijn rol voor open data in het openbaar vervoer won de open-datagoeroe eerder de Blije Reizigersprijs. Hij zet zich niet alleen in voor Stichting OpenGeo, maar hij is ook de eigenaar van Bliksem Labs B.V.

0 0 stemmen
Artikel waardering
15 Reacties
Oudste
Nieuwste Meest gestemd
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties
Anoniem
7 maanden geleden

Respect!

huub
7 maanden geleden

Succes.

Tim H
7 maanden geleden

Een probleem blijft dat de door de bron aangeleverde informatie vaak onvolledig of zelfs onjuist is. En dan helpt ook open data niet.

Salvador Brachel
7 maanden geleden

Veel succes & hou vol. Dit is een kwestie van lange adem.

Arjan Krabbenbos
7 maanden geleden

Techniek gaat razendsnel en dat kan vaak door storingen compleet in de soep raken. Vroeger was er geen mobiele telefoon oom een alternatief reisadvies op te zoeken en was het moeilijker om contact te zoeken bij vertraging en ander ongemak tijdens een reis. Maar ook gelijkvloerse in en uitstappen, liften en roltrappen waren er vroeger niet! Nu zijn de liften of roltrappen regelmatig defect, wat ook al geen pretje is.Mensen kunnen ook ziek worden en reserve onderdelen zijn helaas ook niet altijd direct voorradig en leverbaar. Zo heeft elk tijdperk zijn ins en outs en daar moeten we mee zien te dealen.Je bent nooit de enige passagier die wel eens met een probleem zit tijdens een reis!

Anoniem
7 maanden geleden
Antwoord aan  Arjan Krabbenbos

Mee eens!

demelkman
7 maanden geleden

Wanneer krijgt men direct advies via smartfoon bij vertraging en alternatief rijadvies als die er zijn als men een digitaal tiket heeft en zo vertra gingen beperkt?

Markos
7 maanden geleden
Antwoord aan  demelkman

Dat zou zeker al kunnen. Een dergelijke service/app zou zowel je digitale ticket moeten kennen alsmede de informatie over treinen en bussen. Op basis daarvan zou een persoonlijke reis vastgesteld kunnen worden en ook nieuwe voorstellen gedaan worden.
Het moeilijke daarin is dat het natuurlijk om miljoenen reizigers gaat per dag dus dat zal zeker geen gratis service worden omdat het berekenen van nieuwe adviezen natuurlijk rekenkracht kost.

De NS app geeft geloof ik al notificaties van vertragingen op het traject dat je wil afleggen maar dat weet ik niet zeker. Zouden ze anders wel moeten gaan doen.

lezer
7 maanden geleden

Respect inderdaad!

Marco
7 maanden geleden

Het ov iets verbetert maar nog is het reisinformatie soms nog wel slecht voor al
Voor de bus. Kijk naar Gouda Arriva slecht geregeld en slecht info. Bijvoorbeeld als er
Halte zijn vervallen dan wordt dit niet weer
Gegeven in de apps. Je wordt de bus uitgeooit
En zoek het maar uit Arriva doe hier niks mee.
Slecht ov info vind ik dit.

karel
7 maanden geleden

Ik snap niet wat hiermee wordt bedoeld:
‘…ontbreekt het besef dat het principe ‘winner-takes-all’ niet gaat werken. Daardoor komt er nu geen significante verbetering van de reisinformatie en zit je nog steeds aan verschillende appjes vast.’

Alex
7 maanden geleden

Niet alle apps zijn even slim. Heb je een reis gepland en kom je bij de bushalte, blijkt het een belbus te zijn die je van te voren had moeten regelen…