Kwetsbaarheid van het Nederlandse spoor ligt nu open en bloot

Het spoor is te kwetsbaar voor sabotage. Dat schreven het Overlegorgaan Fysieke Leefomgeving (OFL) en de Weerbaarheidstafel vorig jaar in een analyse van het spoor. Dinsdag kwam de kwetsbaarheid open en bloot te liggen toen met onder meer buizen het treinverkeer in een groot deel van het land werd stilgelegd.

In Nederland is het spoor in het verleden vooral ingericht op efficiëntie en stiptheid, concludeerde de OFL in het onderzoek van vorig jaar. Aan beveiliging tegen sabotage is onvoldoende aandacht besteed. Volgens het onderzoek zijn er veel meer beveiligingsmaatregelen nodig zoals slimme detectie, anti-drone maatregelen, beter toegangsbeheer en het monitoren van digitale systemen. Ook zijn er meer mobiele noodsystemen en draaiboeken nodig om treinverkeer snel te hervatten.

Niet de vraag of maar wanneer

In het onderzoek kreeg de overheid het advies 600 miljoen euro te investeren in een betere beveiliging van het spoor en een uitbreiding om militair verkeer mogelijk te maken. Voorzitter Christophe van der Maat van het OFL zei vorig jaar dat Europa te maken heeft met dreigingen die ’voorlopig niet verdwijnen’. ’’Het is niet de vraag óf maar wannéér we te maken krijgen met sabotage aan onze vitale infrastructuur. Dreigingen worden alleen maar complexer en impactvoller. Afwachten is dus geen optie.’’

Jetten: ‘ontwrichtende sabotage’

De vraag wanneer werd dinsdag beantwoord. De kwetsbaarheid van het spoor kwam open en bloot te liggen toen op meerdere plekken materiaal op het spoor werd gelegd en zo het treinverkeer in, van en naar het midden, oosten en noorden van het land stil viel. ”Het is ontwrichtende sabotage die bedoeld is om de samenleving te ontwrichten”, zei premier Rob Jetten erover. ”We kunnen dit niet lichtzinnig opnemen. Hier is goed over nagedacht.”

Volgens interim CEO Mirjan van Velthuizen van spoorbeheerder ProRail laaat de sabotage ‘zien hoe afhankelijk Nederland is van een goed functionerend spoor’. ’’Voor iedereen die strandde, vertraging opliep of plannen moest aanpassen, is dit ontzettend ingrijpend. Tegelijkertijd onderstrepen dit soort gebeurtenissen hoe belangrijk weerbaarheid is. In een wereld waarin onzekerheden toenemen, moeten we ervoor zorgen dat het spoor verstoringen kan opvangen, de impact zoveel mogelijk beperkt blijft en we zo snel mogelijk kunnen herstellen.’’

Waarschijnlijk geen vijandige staat

Bij de verhoogde dreiging werd er vooral gedacht aan vijandige staten. Maar daar lijkt geen sprake van te zijn bij de grootschalige sabotage op dinsdag. Alhoewel nog altijd onduidelijk is wie achter de actie schuilt, worden verbanden gelegd met boze boeren die dreigden met acties op Prinsjesdag en wel met zekerheid verantwoordelijk zijn voor het in de brand steken van hooibalen langs snelwegen. De spoorsabotage is niet opgeëist.

Actiegroep Exctinction Rebellion hield eerder in Nederland spoorblokkades maar ontkent stellig betrokkenheid bij de sabotage op dinsdag. Boeren waren minder zeker in hun afwijzing van betrokkenheid. Secretaris Sieta van Keimpema van Farmers Defence Force zei het niet uit te sluiten dat boeren achter de sabotage zitten. ’’Regionale groepen bereiden regionale acties voor’’, zei ze tegen het ANP. Voorzitter Erik Luiten van Agractie zei niet te weten wie er achter de sabotage zit.

Kwetsbaarheid enige duidelijkheid

Dinsdag was niet de eerste sabotageactie op het spoor. Tijdens de NAVO-top in Nederland vorig jaar juni kwam het treinverkeer van en naar luchthaven Schiphol een dag lang stil te liggen nadat er kabels langs het spoor in de brand waren gestoken. Niemand eiste deze actie op en een schuldige is (nog) niet gevonden.

Terwijl de daders en de reden achter de spoorsabotage onbekend zijn, is er één ding voor iedereen wel heel duidelijk geworden. Het treinverkeer is door sabotage te gemakkelijk stil te leggen.

(c) Treinreiziger.nl / Mark Koghee