Politiek moet ‘scherpe keuzes’ maken bij infraprojecten – geldgebrek bedreigt doorgang projecten
17 mrt 2026 11:51
De politiek moet ’scherpe keuzes’ gaan maken over het onderhoud van het spoor en de weg- en waterwegen. Omdat het Rijk niet genoeg geld heeft voor alle projecten, dreigen sommige voorlopig niet door te gaan. Dat schrijven staatssecretaris Annet Bertram van Openbaar Vervoer en minister Vincent Karremans van Infrastuctuur en Waterstaat in een brief aan de Tweede Kamer die donderdag voor het eerst gaat praten over die keuzes.
Om alle noodzakelijke grote plannen voor onderhoud en vernieuwing van de Nederlandse infrastructuur te verwezenlijken komt het Rijk miljarden euros tekort. Volgens de Algemene Rekenkamer komt Rijkswaterstaat 34,5 miljard euro tekort voor beheer, onderhoud en vernieuwing van de hoofd- en waterwegen. ProRail ziet een gat van 20 miljard euro om het spoornetwerk in stand te houden.
Niets doen is geen optie
In de brief aan de Tweede Kamer schrijven Karremans en Bertram dat er ’scherpe keuzes’ gemaakt moeten worden. “Niets doen is geen optie, maar niet alles kan en niet alles kan tegelijkertijd. We moeten prioriteren om te kunnen presteren”, aldus de bewindslieden.
Volgens de bewindslieden kan er niet lang worden gewacht om de keuzes te maken. ProRail heeft dit jaar al duidelijkheid nodig voor het herstel van viaducten op de HSL-Zuid. Ook moeten er voor verschillende lopende projecten dit jaar contracten worden gesloten voor het vervolg.
Sommige projecten kunnen niet doorgaan
De bewindslieden schrijven dat de politiek prioriteiten moet stellen wat kan betekenen dat sommige grote projecten voorlopig niet doorgaan. Het in stand houden van de basisinfrastructuur staat voorop, maar ook hierbij is het volgens de minister en staatssecretaris nodig keuzes te maken. “De totale instandhoudingsopgave is, ondanks de gestegen productie de afgelopen jaren, binnen de looptijd van de fondsen niet uitvoerbaar en niet betaalbaar. Vertraging van instandhoudingswerkzaamheden leidt tot een verdere toename van uitgesteld onderhoud en dat is duurder en leidt uiteindelijk tot meer hinder voor de gebruikers van de netwerken.”
Voor de zomer keuzes maken
Voor de zomer moeten de keuzes zijn gemaakt zodat deze in de begroting voor 2027 kunnen worden verwerkt. “Want er is sprake van hoge urgentie”, aldus de bewindslieden die melden ’het maximale te willen bereiken met de middelen die ons ter beschikking staan’. “We trekken hiervoor alles uit de kast. We maken werk-met-werk en zorgen ervoor dat geld zo effectief mogelijk wordt ingezet. We hebben iedereen daarvoor nodig.”
Donderdag debatteert de Tweede Kamer voor het eerst over de infrastructuur. Een volgend debat is op 22 april.
ProRail en Rijkswaterstaat trokken aan de bel
Rijkswaterstaat en ProRail hebben vorig jaar al verschillende keren noodkreten laten horen over geldtekorten voor de infrastructuur. Op het spoor werd Haarlem het levend voorbeeld van het probleem. Voor een geplande spoorvernieuwing was geen geld meer waardoor ProRail dit jaar alleen onderhoud kan uitvoeren en enkele wissels vervangt. Over enkele jaren moet er vervolgens weer gewerkt worden en dat leidt niet alleen tot extra kosten maar ook weer opnieuw tot hinder voor reizigers.
(c) Treinreiziger.nl
Er zijn natuurlijk al verkeerde keuzes gemaakt, als ik alle autoinfrastructuur met alle toeters en bellen zie die ten zuiden en ten oosten van Amsterdam is aangelegd en nog wordt aangelegd.
Kijk ook eens naar de verbeding van de snelweg van Utrecht naar Breda, terwijl een spoorweg ontbreekt.
Een woordvoerder van de ANWB kwam met het volgende argument: “We moeten de A27 tussen Urecht en Breda wel verbreden, want er ligt geen spoorweg.”
…dan hadden ze maar een spoorweglijn moeten aanleggen tussen Breda en Utrecht, een wens die al vele jaren duurt, maar om allerlei redenen financieel en bestuurlijk nooit tot stand is gekomen.
Ook hier heeft de Auto lobby teveel macht en is OV het kind van de rekening en belasting verhogen, daar brandt men zijn vingers niet aan, dus moet men keuzes maken waar niemand blij van wordt.
Zelfs D66 zal zeggen dat Amsterdam met Amstelveen als villawijk van de stad een kip met gouden eieren is die je niet moet slachten 😉 Amsterdam Centraal wordt voor de zoveelste keer voor een half miljard omgebouwd en het spoor krijgt tegelijk een nieuwe terminal bij Zuid, waar de aansluitende sporen recent zijn verdubbeld. Twee grote stations voor de prijs van één 😉 bedoel ik niet sarcastisch. Een verlenging van de NoordZuidlijn is een uiterst serieus plan.
Internationaal gezien is het logisch om de A27 bereikbaar te houden, we hebben gekozen voor een global village, in elk geval in de EU.
Dat er geen spoorlijn is aangelegd naar Breda was om kannibalisme met Utrecht Den Bosch Vught Tilburg te voorkomen. Door concentratie van vervoersstromen is een groot project bij Vught mogelijk tot 2030 (!), en daarvoor bij Geldermalsen en daarvoor bij Den Bosch.
Veel wat rond Amsterdam Zuid gebeurd had voor mij niet gehoeven. Dat gecompliceerde Zuidasdok is vooral om de auto meer ruimte te geven.
Volgens mij wordt er een perron extra aangelegd, voorbereid op hogesnelheidstreinen. Het spoor oostelijk en westelijk is al behoorlijk vergroot. Het orginele plan was om alles onder de grond te doen. Het was een trend toen om op die manier meer efficient met de ruimte om te gaan met bouw op meerdere niveaus. Vooral de Zuidas zelf zou ervan profiteren: meer kantoorbouw mogelijk en meer verblijfsgebied volgens mij. Experts gaven later aan dat het vrij lastig is om boven tunnels te bouwen. Rijswijk en Schiphol zijn uitzonderingen geworden. Tunnels maken het wel mogelijk om veel dichter aan het spoor te bouwen en om eventueel te ‘intensificeren’, denk ik.
Een gemiddelde ANWB’er zal zeggen dat bij station Amsterdam Zuid vooral het OV de laatste decennia veel ruimte in de middenberm is gaan innemen: Zuidtak NS, Amstelveenlijn, Ringlijn 50, verdubbeling Zuidtak NS, en Noord-Zuidlijn. En nu dus een tweede (internationaal) hoofdstation
Een spoorlijn Utrecht Breda is vooral een betere oplossing dan een peperdure metro in Utrecht. Station Nieuwegein, IJsselstein, Gorinchem, Oosterhout. Dit zijn allemaal grote gemeentes die een station verdienen.
Vanaf Leidse Rijn naar het zuiden aftakken en die metro lekker vergeten.
Maatschappelijk heb je een punt: voor de NS levert het vooral duur spitsvervoer op en die concentreren net als busbedrijven hun bestaande reizigers graag op corridors.
De autobruggen op de A27 moeten sowieso al worden vervangen cq goed nagekeken worden. De A27 heeft een internationale functie. De vraag is of een spoorlijn Utrecht-Breda ook een internationale functie zal kunnen krijgen omdat dat wederom concureert, maar dan met de HSL Zuid en met de OV-terminal Rotterdam.
Voor heel veel treinreizigers in Midden Nederland en oostelijker.en noordelijker zou het een aantrekkelijke uitvalsweg zijn naar Belgie.
Zowel voor wat betreft de weg als het spoor zal er in de toekomst alleen nog maar voldoende geld zijn voor noodzakelijk onderhoud, zo hoog zijn de daarvoor te verwachten kosten ondertussen gestegen. Dus geen miljarden meer voor nieuwe spoorlijnen of beveiligingssystemen als ERTMS, maar honderden miljoenen voor grootschalige onderhoudsprojecten. Denk daarbij alleen al aan de honderden miljoenen die nodig zijn om de HSL te repareren.
tja misschien moeten we niet 5% van ons bruto nationaal product uitgeven aan het leger, terwijl maar 1.2% naar alle infrastructuur samen gaat.
Helemaal omdat het budget zonder plan meer dan verdubbeld wordt, en dat terwijl het nederlandse leger ingericht is om achter de VS aan te hobbelen, en niet voor een grondoorlog tegen Rusland (en het tweede kan een stuk goedkoper dan het eerste),
Natuurlijk moet je kritisch kijken naar geld maar ook in de EU, en bij het CDA en de VVD in Nederland, zullen ze benadrukken dat we niet met een koopje wegkomen als we de Oekraine willen geven wat hun toekomt. De intentie vanuit de EU is om in elk geval voor 90 miljard garant te staan voor als er problemen zijn met de Russische tegoeden, en dat is 1 Brusselse geldkraan mag ik hopen toch.
Puur alleen inhakend op wat jij zegt.
Maar een beetje extra aan infra mag ook best. Overigens voor het leger ook handig.
Je eerste zin was wat we de afgelopen jaren hebben gedaan met positief denken gewoon voor twee doelen gaan ipv 1. Je 2e zin: er leek een paar weken sprake te zijn dat elke sector zich tot strategisch partner ging verklaren. De zorgsector kan zeggen dat het aantal militaire hospitalen moet worden uitgebreid. Maar volgens mij zijn er bestuurlijk duidelijke regels gekomen. We kunnen niet zo maar makkelijk aan de EU en aan de VS onze dagelijkse bestedingen en investeringen opeens gaan verkopen als oorlogsinspanningen 😉
Het leger heeft andere infra nodig dan het reizigersvervoer. Militaire treinen hoeven bijv. geen 200 kmh te kunnen rijden maar hebben wel meer en grotere emplacementen nodig. Verdubbeling van Eemshaven-Groningen en Zwolle-Deventer is voor het leger veel belangrijker dan een metro naar Schiphol of een Lelylijn.
Uw woont duidelijk in het noorden dus ja logisch dat uw dat niet belangrijk vind
Ongeveer 75% van het nationale budget gaat op aan interne zaken als ziektekosten en AOW. Daarna komt de slecht georganiseerde asielopvang in Nederland. Daar tegenover staat dat er geen gasbaten meer zijn en accijns op tabak levert ook niet zoveel meer op.
Omdat we te lang echte beslissingen hebben uitgesteld gaan ingrepen ook echt pijn doen. Zolang de ander meer pijn zou kunnen lijden zal er niets veranderen tot het instort.
Zo ook dus bij de keuzes voor het spoor.
Hoe kom je aan 75%?
De EU wil inderdaad niet meer dat we zoveel geld ZELF spenderen.
Ik bedoel dit als observatie en niet als kritiek.
Uit de miljoenennota. Ik had erbij moeten zetten dat het oploopt tot 75%, momenteel is het ongeveer 60% van de begroting.
Het is duidelijk dat de viaducten bij HSL gerepareerd moet worden. Al vele jaren lang hebben ze de reparatie van de viaducten voor zich uit geschoven.
Gezien de toenemende verzakkingen van de laatste tijd is het ook duidelijk dat de reparatie van ondergrond op bepaalde plaatsen niet kan wachten. Zeker niet op essentiële spoortrajecten zoals Utrecht – Amsterdam Bijlmer.
Grote infrastructurele projecten zoals Lelylijn zullen wederom later aangelegd worden. Deadline is waarschijnlijk 2050..
Laat ik het zo zeggen. Een aannemer bouwt liever ergens een nieuwe winkel in het weiland dan om een bestaande winkel om te bouwen tot een gerenoveerde winlel waarbij die winkel ook nog eens open moet blijven voor klanten 😉
Een Lelylijn is aantrekkelijk veel kubieke meters “simpel zand’ in een dijklichaam voor miljarden euro’s: er hoeft ernaast ook “geen winkel op te.blijven”. Door de gegeven lengte zijn er toch ook dure kunstwerken maar die tunnels en viaducten worden door dunbevolkt gebied aangelegd en niet in een drukke Randstad waar je aanvoerwegen richting het spoor vrij moet houden.
Daarom heben sommige partijen voorkeur voor nieuwbouw ipv onderhoudsopdrachten.
Follow the money: waar is het geld heen gegaan? Schot voor de boeg.
Iedereen die ouder is dan GenZ en de millenials weet dat we in Nederland maar ook in andere westerse landen eerst zonder problemen een Koude Oorlog-defensie hadden, daarnaast geld genoeg hadden om voor miljarden spoorwegnetten plaatselijk te verdubbelen naar vier sporen (Frankrijk, Duitsland.em Belgie waren in dezelfde tijd en dus eerder met eigen HSL’s bezig) en bijkans had de oudere helft van de huizenkopers als starter het huis op basis van 1 inkomen gekocht. O ja, en we reden niet in tweedehands auto’s maar in nieuwe auto’s, ook als het geen lease was.
Verpleeghuizen waren geen no go area’s, en alleen SOMMIGE uitkeringsgerechtigden waren arm. Bij de meeste banen, ook de praktische, draaide je volledig mee in Nederland. Werkende armen had je hooguit onder gastarbeiders die toen een veel kleinere groep waren.
Het enige wat je toen wel had: ook toen moesten spoorwegen bij hun minister van Verkeer pleiten voor meer Spoor en minder Snelweg 🙂
Geen vroeger was alles beter-statement, een bekend verwijt van oa academici 😉
Maar bedoeld als een startpunt waar al het geld in Noordwest Europa eigenlijk heen is gegaan waarbij ik niet de houding heb om het bij 1 oorzaak te houden, maar ook niet aan dat het aan ‘alles en iedereen’ ligt Veeleer dat sommige HOOFDoorzaken elkaar niet uit hoeven te sluiten. Het gaat me om het geld, niet om eventuele.’daders’.
Tja, afgelopen 30 jaar alleen rechts vvd beleid gehad.
Het resultaat, de rijken betalen veel minder belasting en de voorzieningen voor Jan de arbeider zijn uitgekleed.
Dat is een shift, ook de overheid lijkt gecorrigeerd voor reele inflatie en bevolkingsgroei steeds minder te besteden te hebben, ook voor kerntaken. Experts hebben wel vaak gezegd dat belastingvermindering voor bedrijven, en voor de wat beter verdienende burgers, zich maatschappelijk en financieel uitbetaald. Anders gevraagd: waar zijn D66, CDA en VVD en Wim Kok tegen de adviezen van economische experts in gegaan behalve met het te langzaam afbouwen van de hypotheekrenteaftrek?
In de jaren ’80 gaf de overheid zo’n 4% van ons BBP uit aan zorg. Nu 10%. (Bron CPB-publicatie). Qua AOW is er ook een enorme stijging. Daarmee kan je veel spoorwegen aanleggen.
Er zijn veel rijken die geen cent belasting betalen over hun dividend. De hypotheekrentesubsidie voor rijken gaat omhoog.
Liever goede zorg dan nieuwe spoorwegen….
Mischien niet elk jaar het asfalt vernieuwen??
Prioritering is ook een dingetje. Je hoort telkens weer dat ProRail werkzaamheden uitvoert waarbij wissels worden weggehaald, om maar een voorbeeld te noemen. De achterliggende gedachte is dat er daardoor minder wisselstoringen zijn en er ‘meer treinen kunnen rijden’.
Ondertussen zijn er juist meer wisselstoringen en meer treinen is niet altijd de oplossing. Mega luxe treinstations zijn ook allemaal niet nodig. Beperk je tot het broodnodige. Het klopt van geen kant bij prorail.
Bedrijven en autobezitters kunnen ook de spaarpot verder aanvullen, door middel van deels wegenbelasting, parkeren bij stations of bij de benzinepomp als deel van de brandstofaccijnzen. Meer samenwerken en niet anti OV-houding of geen trein bij natuurgebied voor passagiers -houding is geen goede houding. Laten we elkaar aanvullen dus niet alleen vele parkeervakken bij stations, ook bloembakken en wat groen fleurt een stations beleving op. Lelylijn moet met een spaarpot gefinancierd worden, net als heropening van Nijmegen-Kleve, IJzeren Rijn bestaand met tunnels voor beschermde diersoorten, paddenschermen, wildviaducten en een halte waar je net als bij bijvoorbeeld Bussum Zuid, Baarn, Hollandsche Rading de natuur in of uitloopt. De IJmeer route naar Almere kan het beste via een verlengde tramlijn via IJburg geschieden. Dit voorkomt dat Weesp een knelpunt wordt en het is sneller en directer vanaf deze nieuwbouwwijk van Amsterdam.
Nederland is toch een bruggenbouwer? sloop niet die Maastrichtse Spoorbrug je moet ook figuurlijk bruggen bouwen als de verbinding er al bijna ligt! twee hoofdsteden aan weerszijden van de landsgrens met dezelfde provincienaam Limburg! We willen samenwerken en dichter tot elkaar komen toch? Dus wees niet dom en sloop niets wat nog gered kan worden, anders groei je juist verder uit elkaar! We willen toch een Europa zijn toch? Of zie ik dat weer verkeerd?