fbpx

Spoorkaart 2019: deze vier kaarten zijn er

klok 15 jan 2019 13:21

Jaarlijks wordt de dienstregeling samengevat. Een traditie die in 2007 gestart is door Onno Pruis van Movin Vervoeradvies. Tot die tijd bestonden dergelijke kaarten niet of alleen voor interne doeleinden. Inmiddels zijn er meerdere kaarten die de dienstregeling 2019 uitbeelden. Treinreiziger.nl heeft de initiatieven op een rij gezet.

NS Spoorkaart 2019

De NS Spoorkaart is de kaart die door Onno Pruis is bedacht. Hij geeft de kaart sinds 2007 uit, sinds vorig jaar zijn de rechten in handen van NS. Zijn inspiratie haalde hij uit het buitenland. “In het buitenland oriënteer ik mij altijd op spoorkaarten. Het geeft inzicht in de structuur en de reismogelijkheden”, legt hij uit. Vooral de spoorkaarten van de S-Bahn van Zürich en van het Verkehrsverbund Rhein-Ruhr spraken hem erg aan. Omdat een dergelijke kaart in Nederland ontbrak, besloot Pruis zelf een grafisch bureau in de arm te nemen om een dergelijke spoorkaart te realiseren. In eerste instantie had NS geen interesse. Pruis: “Ik besloot de kaart daarom op bescheiden schaal uit te geven, gericht op mensen die in de vervoerssector werken.” Voor reizigers is de kaart nog wat te ingewikkeld, vindt Pruis. “Het is de kunst om versimpeling toe te passen. Want de kaart wordt pas bruikbaar als je bewuste keuzes maakt. Daarin zou de huidige kaart nog wel wat beter kunnen”.

De NS Spoorkaart is hier gratis te downloaden en is als A2 poster te koop via de Treinwebshop (gevouwen: € 3,95 en per koker € 11,50).

Een uitsnede uit de NS Spoorkaart 2019.

Spoorlijnkaart 2019

En dat de spoorkaart beter kan, vindt ook Sebas van den Brink. “Ik vond de Spoorkaart te druk, onoverzichtelijk.” Voor Van den Brink aanleiding om dit jaar zelf een kaart te maken. “Uiteraard hoef ik mij niet te beperken tot een klein formaat, wat ik in mijn voordeel heb gebruikt.” En niet alleen het formaat wijkt af (B2, 50 x 70 cm), ook op tal van andere vlakken heeft Van den Brink andere keuzes gemaakt. Zo staan museumlijnen op de kaart weergegeven, en spoorlijnen waarbij over reactivatie gesproken wordt. Een andere bewuste keus is het bundelen van kleuren. “Daardoor is het contrast wat lager”, legt Van den Brink uit. Om de kaart minder druk over te laten komen, heeft Van den Brink nog een aantal keuzes gemaakt. Bijvoorbeeld alle stationsnamen horizontaal geschreven. In deze blog legt hij ook zijn andere keuzes uit. Voorlopig gaat het om een eenmalige kaart, maar als de Spoorlijnkaart goed verkoopt verschijnt de kaart wellicht in 2020 opnieuw. .

De Spoorlijnkaart is hier te bestellen en kost normaal € 35 (inclusief koker), maar lezers van Treinreiziger.nl krijgen met de kortingscode “Treinreiziger” €5 korting. Geldig t/m 14 februari 2019.

Een uitsnede van de spoorlijnkaart van Sebas. De kaart is niet los te downloaden, wel kun je hier meer uitsnedes vinden en een totaal beeld.

Spoorkaart 2019 (geïnspireerd op metrokaart New York)

Een bijzondere spoorkaart is dit jaar ook gemaakt door Klaas Hofstra van ProRail. Hij heeft zich laten inspireren door de metrokaart van New York van de Metropolitan Transportation Authority (MTA).  “Het netwerk van de MTA lijkt veel meer op het onze dan we zouden denken: stop/sneltreinen, vervlochten lijnvoering, een bediengebied van 14,5 miljoen inwoners en ruim 400 stations”, legt Hofstra uit. Voor Hofstra reden genoeg om te proberen hun ideeën over de grafische weergave van een spoorsysteem eens toe te passen op ons net. Iets wat een verrassend overzichtelijke kaart oplevert. Hofstra: “Een kaart is volgens mij de meest aansprekende manier waarop je ‘het product OV’ aan het publiek kunt presenteren. En in Nederland/België is er op dit vlak nog wel wat te winnen.” Zo zijn leesbaarheid en lettergrootte volgens Hofstra belangrijke elementen die vaak worden onderschat. “Verder zou je in een oogopslag willen zien hoeveel treinen ergens rijden (zgn. frequency mapping).” Bijna overal in Nederland rijden treinseries elk half uur, behalve enkele uitzonderingen, waaronder de intercity’s naar het Noorden en Oosten. “Bij het maken van mijn kaart heb ik geprobeerd om de weinige uursdiensten die er nog zijn met een dunnere lijn weer te geven, maar dat ging te veel ten koste van de overzichtelijkheid.”

De kaart van Klaas Hofstra (ProRail) is hier te downloaden.

De uitsnede van de spoorkaart, geïnspireerd op de metrokaart van New York. Per corridor is er een kleur gebruikt.

Sigarenzak

De Sigarenzak is een kaart die jaarlijks intern bij ProRail verschijnt. Deze kaart toont niet alleen aan hoe de treinen rijden, maar ook hoe laat ze rijden (volgens het basis uurpatroon). Dergelijke interne spoorkaarten bestaan al langer. Voor de gemiddelde reiziger zal de kaart waarschijnlijk te moeilijk leesbaar zijn. Helemaal omdat niet alle stations op de kaart staan. Voor medewerkers en spoorhobbyisten toont de kaart echter waardevolle informatie.

Download de Sigarenzak van ProRail.

Een uitsnede van de sigarenzak. De rode lijnen tonen de NS-Sprinters, de (donker) blauwe lijnen de NS-intercity’s. De groene lijnen tonen de regionale stoptreinen en de blauwe lijnen juist de regionale sneltreinen.

21 gedachten over “Spoorkaart 2019: deze vier kaarten zijn er”

  1. René Valk schreef:

    Het zou handig zijn als bovengenoemde initiatiefnemers ook eens een dergelijke kaart voor BELGIË maken daar is iedere kaart een zoektocht! op de stations hangt er geeneen !

    1. Sebas van den Brink schreef:

      Toevallig al wel een begin mee gemaakt! Dus wat mij betreft komt dat eraan.

    2. Jan schreef:

      Er is wel een officiële kaart. http://www.belgianrail.be/fr/service-clientele/outils-voyage/~/media/B47DA7B888224B87BF23077BD3D26D59.pdf
      Maar daar heb je inderdaad vrij weinig aan.

      Arne Nys heeft in 2014 eens een poging gedaan: http://cl.ly/YZkn/Belgium.pdf maar die is niet meer up to date.

      Vervolgens bestaan er wel regionale kaarten.
      Brussel: https://cdn.belgiantrain.be/-/media/files/pdf/train-s/kaart-strein-carte-train-s-04062018.ashx?la=nl?v=e93c7a42352f4411a859f849ac8cbb27&hash=1165DD4CA4C13891B8ABB4A17387A14D90FB03F4

      Luik: https://cdn.belgiantrain.be/-/media/files/pdf/train-s/s-trein-luik.ashx?la=nl&hash=2A1EF3A1F4E03527E641C15C17E1BE188340A746

      Charleroi: https://cdn.belgiantrain.be/-/media/files/pdf/train-s/s-trein-charleroi.ashx?la=nl&hash=7B5F9E26BBDBE34140823617814A5D7A63446790

      Gent: https://cdn.belgiantrain.be/-/media/files/pdf/train-s/s-trein-gent.ashx?la=nl&hash=74F624FA6A6281853EBC1B3B20FF09FEDB1F9EFA

      Antwerpen: https://cdn.belgiantrain.be/-/media/files/pdf/train-s/s-trein-antwerpen.ashx?la=nl&hash=53312B03F7780E2082142A87CBD58313208CBFB8

      Wat de kaart van Arne Nys wel goed illustreert is hoe ingewikkeld zo’n kaart is voor België. In den Bels reiden de treinen uurdiensten, en wordt frequentie gehaald door een groot aantal daarvan. Het gevolg is veel lijnen weinig treinen. En vrijwel elk station heeft een trein naar of Brussel of Antwerpen. De bundel rondt Brussel is dus een cartografische nachtmerrie. Bovendien is het nut van zo’n kaart door de lage frequenties een stuk lager. Door de vele lijnen is vaak meerdere keren per uur verschillende routes efficiënt. Je komt terug niet noodzakelijk langs dezelfde sporen als heen. Voorbeeld Leuven Antwerpen, soms via de luchthaven soms over het oude spoor naar Mechelen, Brussel Hasselt Soms over Landen soms over Aarschot etc. Bovendien hanteert België in tegenstelling tot Nederland geen knooppunt dienstregeling.

      Mag ik nog op de slightly better spoorkaart voor NL wijzen? https://theoditsek.wordpress.com/2018/02/03/a-slightly-better-spoorkaart/

      1. Jonas schreef:

        Ook een goed aanbod aan belgische kaarten vindt je hier: https://infrabel.be/nl/netverklaring

        Onderaan bij C: Kaarten

  2. Rob schreef:

    Jammer dat voor de tweede keer in de NS kaart staat dat de 17900 op Enschede Kennispark stopt. Ik heb meerdere keren gezien dat dit is aangegeven door mensen, helaas blijkbaar niet op de juiste plek. In die van Sebas staat het ook verkeerd, waarschijnlijk heeft hij die van NS als bron gebruikt.

    In het artikel staan ook een paar foutjes, zoals: “En dat de spoorkaart beter kan, vindt ook voor Sebas van den Brink.” waar het woord ook te veel in staat en “kost normaal € 35 (inclusief koker), maar lezers van Treinreiziger.nl krijgen met de kortingscode “Treinreiziger”” waar het woord korting lijkt te missen.

    Verder een interessant overzicht! Dank aan alle makers!

    1. Sebas van den Brink schreef:

      Ik ben er bekend mee, staat wel op de preview, maar niet op de uiteindelijke versie! Dus mijn kaart is wat dat betreft wel correct. Als je Twitter gebruikt kan ik je een foto laten zien (en ik zal de previews updaten)!

    2. Treinreiziger.nl (Hildebrand) schreef:

      Dank ik heb het bericht iets aangepast. Wat betreft de 17900 heb ik doorgegeven. Ik weet van mijzelf bij de uitgave van het spoorboekje dat je door de vele reacties soms de belangrijkste reacties over het hoofd ziet / niet meer terug kan vinden als je ze nodig hebt. Geen idee of dat hier van toepassing is, maar wellicht.

  3. Hilário de Sousa schreef:

    Dag allemaal. Mag ik mijn spoorkaarten van Benelux voorstellen:
    hilario.bambooradical.com/benelux/

    Ik heb al verschillende spoorkaarten van België, Nederland, en Luxemburg gezien, maar ik wilde iets anders tekenen.

    Voor het Belgische netwerk, heb ik vooral van de 2015 spoorkaart van Arne Nys veel geleerd. Maar ik vind dat het hele Belgische spoornetwerk in één kaart te druk is… Uiteindelijk moest ik zes verschillende kaarten getekend voor de Belgische netwerken: werkdag- en weekendkaarten voor InterCity/hogesnel, L/S, en P/ICT. De InterCity-/hogesnelkaarten worden gecombineerd met Nederland en Luxemburg (het is interessant om zijn InterCity-/hogesnelnetwerken in één kaart te vergelijken), maar dat betekent ook dat de sprinters/stoptreinen enz. in Nederland in aparte kaarten worden getekend. Aparte kaarten voor InterCity/hogesnel vs. sprinter hebben is misschien minder handig, maar… ik hoef niet hetzelfde te doen als anderen.

    De doelgroep is buitenlanders (zoals ik), en daarom is de tekst in het engels. (M.a.w., ik heb weinig vertrouwen in mijn nederlands/frans; ik durf de tekst niet in het nederlands/frans te hebben.) Voor mensen van andere landen die niet bekend zijn met de plaatsnamen in de verschillende talen, en de taalpolitiek in België, versies van plaatsnamen in het engels/nederlands/frans/duits (en soms Fries/Luxemburgs), en de taalgrenzen in België, zijn inbegrepen.

    Ook inbegrepen zijn informaties zoals frequenties, waar treinen kopmaken/combineren/splitsen, ticketing issues, enz. Eigenlijk informaties die ik handig vind. Ik hoop dat jullie ook die handig zouden vinden.

    1. Puck schreef:

      Uit je reactie hier lijkt toch dat er niets mis is met je Nederlands. 😉 Tof ook dat je behalve “Nederland” ook “Nederlân” hebt geschreven! Bedenk wel dat we in Nederland vier officiële talen hebben: behalve “Nederland” en “Nederlân” heet ons land ook “Ulanda” (Papiamento) en “The Netherlands” (Engels). 🙂

      1. Dries Molenaar schreef:

        Er zijn geen vier talen. Engels is geen officiële taal en zal na de brexit ook niet eens meer in het EU parlement benut worden. Fries is geen taal en papiament is ook geen officiële taal en Nederland heet geen Ulanda. Overige dialecten worden ook niet op drukwerk vermeld.

        1. Jan schreef:

          Wat is dit nu weer voor onzin? Het Standaardfries is gewoon erkent! Er zijn Friese spellingsregels, er is gewoon literatuur in het Fries (bijv: https://www.bol.com/nl/p/einum/9200000050207763/?suggestionType=typedsearch&bltgh=qSROUZu38F9EqmUxTxlLdg.1.3.ProductTitle ) er wordt op Friese basisscholen in het Fries lesgegeven, het Fries is in dienst als bestuurstaal en in de staten van Friesland wordt in het Fries gedebatteerd. De CITO geeft een officieel eindexamen Fries uit. Je kunt de Friese taal studeren. Er zijn Friestalige kranten, omroep Fryslan zendt uit in het Fries en zes verschillende dialecten VAN het Fries. Wat je ook nog hebt is Friezen die Nederlands spreken. Onwetende Hollanders denken dat als ze een Fries horen praten en hem verstaan dat ze Fries horen, alleen wat ze niet snappen is dat die Fries zijn tweede taal tegen hun aan het spreken is, het Nederlands, dat voelt als een dialect. Maar als die Fries in het echt Fries gaat spreken dan bevindt het Fries net zo dicht bij het Engels als het Nederlands. Taalkundig heeft het Fries een gedeelde voorouder met het Engels, het Anglofries. En als iemand ECHT Fries spreekt dan versta jij hem echt niet meer Dries Molenaar. Ik heb ooit dat boek waar ik naar linkte gekocht, voor de gein, maar ik ben niet verder dan 3 zinnen gekomen want ik was de taal niet machtig. Het Fries een dialect noemen is een signaal van onwetendheid en domheid. Tot slot:
          https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/erkende-talen/vraag-en-antwoord/erkende-talen-nederland
          Puck had gewoon gelijk. Wat staat er op de website van de rijksoverheid?

          Nederlands is de officiële taal van Nederland. Het Fries is tweede officiële taal (…) Op Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden) zijn naast Nederlands ook Papiaments en Engels erkend als officiële talen.

          Stop met trollen Dries.

        2. Hilário de Sousa schreef:

          Als taalwetenschapper, hoop ik dat Twents, Limburgs enz. krijgen ook officiële erkenning.
          Fries in Nederland is gestandaardiseerd, en de Friese talen zitten in de taaltak met het Engels, niet met het Nederlands.

          (Ah. Ik heb net gelezen dat Nedersaksisch officiële erkenning gaat krijgen(?): http://www.destentor.nl/binnenland/nedersaksisch-wordt-officieel-erkende-taal-in-nederland~a38657a5/.)

        3. Maarten schreef:

          Ierland en Malta blijven vooralsnog gewoon lid van de EU, dus je zult het Engels in het Europarlement moeten blijven dulden, Dries!

      2. Hilário de Sousa schreef:

        Dank je. Ik ben altijd bang om foutjes in het Nederlands te maken. En, voor kaarten over de hele Benelux, als ik de tekst in het Nederlands heb, moet ik ook in het Frans hebben. Terwijl ik wat Frans kan lezen… laat me het gewoon bij het Engels blijven.

        Hopelijk kan ik ergens in de toekomst de delen van Nederland waar Engels/Papiaments een officiële taal is bezoeken.

  4. Arjan Krabbenbos schreef:

    Zet de grensoverschrijdende trajecten met tussenstations naar onze buurlanden ook op de kaart. Liege Palais heet tegenwoordig Liege Saint Lambert ,wat midden in het stadscentrum ligt. Ook het station Liege Jonfosse heeft een nieuwe naam namelijk; Liege Carre.
    Komende december met ingang van dienstregeling 2020 wordt station Delft Zuid omgedoopt in Delft Campus en komt het station Elten in dienst.. Dat laatste station ligt aan de lijn Arnhem-Emmerich-Duesseldorf Hbf, waar de Abellio trein gaat stoppen.

  5. Siets schreef:

    Zo, super hoor. Dat moet een werk geweest zijn!!!
    Maakt niet uit in welke taal, engels kunnen we bijna allemaal en anders een vertaalsite googlen.
    Deze komt bij mijn bladwijzers.

  6. Lex schreef:

    Bijzonder interessante kaarten, en site.

    Wat ik als forens zoek is een kaart die afstanden in tijd weergeeft.
    Werk in detachering, niet op vaste locatie en vooral in de randstad is, en je bent om wat voor reden ook uitsluitend afhankelijk van het OV, dan is het zoeken van een (huur)woning vooral een kwestie van heel goed zoeken en sneller dan snel reageren, gegeven de huidige schaarste in de vrije (midden) sector

    Wat dan zou helpen is een kaart die laat zien: Vanaf deze woonplaats woon je 60 OV minuten van plaats A, 90 minuten van plaats B, 2u41 van locatie C. Dat mag best zonder aansluitende fietsverplaatsing, alleen de Treinstations zou al heel wat zijn. Zaak om binnen e-fiets afstand van een NS station te gaan zitten is toch al een must.

  7. gekke henkie schreef:

    Klote kaarten

    1. Treinreiziger.nl (Hildebrand) schreef:

      Zeg dat wel.

    2. Erwin Wessels schreef:

      Hoezo?

  8. BB schreef:

    Geweldig! Ik vraag me nu af waar de benaming “Sigarenzak” vandaan komt?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.